🔓 Zdania wyjątku
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
except (that) — wyjątek od ogólnego stwierdzenia
except (that) — exception to a general statement
Zasady
except (that) + zdanieexcept (that) wprowadza zdanie twierdzące, które ogranicza lub częściowo zaprzecza wcześniejszemu ogólnemu stwierdzeniu — 'that' jest w mowie potocznej często pomijane
Nie mylić z 'except for'except (that) łączy się z całym zdaniem (podmiot + orzeczenie), podczas gdy except for łączy się tylko z rzeczownikiem lub gerundem (np. except for the noise, nie except for it was noisy)
Pozycja w zdaniuzdanie z except (that) zwykle następuje po zdaniu głównym, oddzielone przecinkiem; rzadziej otwiera całą wypowiedź w stylu formalnym
Czas i trybczasownik po except (that) przyjmuje normalny czas gramatyczny odpowiedni do kontekstu — nie ma tu specjalnego trybu łączącego
Kiedy używamy
- Ograniczenie ogólnego stwierdzenia jednym wyjątkiem: The report is finished, except that the last section still needs checking.
- Opis podobieństwa z jedną różnicą: The two brothers look identical, except that one wears glasses.
- Nieformalne pominięcie 'that': I'd say yes, except I'm not sure I'll be free that day.
- W odpowiedzi korygującej wcześniejsze stwierdzenie: Everything went well, except that we arrived twenty minutes late.
Kluczowe przykłady
except thatexcept Iidentical, except thatfinished, except that
Przykłady
The plan sounds perfect, except that it costs far more than we can afford.
Plan brzmi idealnie, poza tym że kosztuje dużo więcej, niż możemy sobie pozwolić.
She would have called you back, except she lost her phone.
Oddzwoniłaby do ciebie, tylko że zgubiła telefon.
The rooms are all the same, except that the corner one has a bigger window.
Wszystkie pokoje są takie same, poza tym że narożny ma większe okno.
I don't mind the job, except that the commute is exhausting.
Nie przeszkadza mi ta praca, poza tym że dojazdy są wykańczające.
except when / except if — wyjątek związany z czasem lub warunkiem
except when / except if — exception tied to time or condition
Zasady
except whenexcept when + zdanie ogranicza ogólne stwierdzenie do konkretnych sytuacji, w których ono nie obowiązuje — wskazuje moment lub okoliczność wyjątku
except ifexcept if + zdanie działa podobnie, ale wskazuje warunek, a nie moment w czasie — jest rzadsze i bardziej formalne niż except when
Kontrast z unlessunless samo wprowadza warunek konieczny dla całego zdania głównego (nie stanie się X, chyba że Y), a except if/when zawęża już przyjętą regułę o pojedynczy wyjątek
Rejestrexcept when jest naturalne w mowie i piśmie; except if bywa odbierane jako nieco sztywne — w swobodnej rozmowie częściej słychać samo except lub unless
Kiedy używamy
- Wyjątek czasowy od zwyczaju: He walks to work every day, except when it's raining heavily.
- Wyjątek warunkowy od reguły: Guests may use the pool at any time, except if a private event is being held there.
- Kontrast z unless w tym samym kontekście: The alarm stays off, except when someone opens a window.
- Formalny rejestr pisany: Refunds are not available, except if the item arrives damaged.
Kluczowe przykłady
except when it's rainingexcept if the itemevery day, except whennot available, except if
Przykłady
She never raises her voice, except when the children are being reckless.
Nigdy nie podnosi głosu, poza sytuacjami, gdy dzieci są nieostrożne.
The library is open every day, except when a public holiday falls on that date.
Biblioteka jest otwarta codziennie, poza dniami, gdy wypada w nie dzień wolny od pracy.
You won't be charged, except if you cancel less than 24 hours before arrival.
Nie zostaniesz obciążony opłatą, poza sytuacją, gdy anulujesz rezerwację mniej niż 24 godziny przed przyjazdem.
Employees may work from home, except if a client meeting requires their presence in the office.
Pracownicy mogą pracować z domu, poza sytuacją, gdy spotkanie z klientem wymaga ich obecności w biurze.
only — nieformalny spójnik wyjątku
only — informal conjunction of exception
Zasady
only = but/exceptw mowie potocznej only na początku drugiego zdania działa jak spójnik znaczący 'ale, tylko że' — wprowadza zastrzeżenie, które ogranicza lub psuje wcześniejsze stwierdzenie
Pozycjaonly zawsze otwiera drugie zdanie (po przecinku lub jako osobne zdanie), nigdy nie stoi w środku zdania jak 'but'
Rejestrwyraźnie nieformalne, typowe dla mówionego angielskiego i dialogów — w piśmie formalnym zastępowane przez except that / but
Częste połączenie z modalnymionly często poprzedza zdanie z czasownikiem modalnym lub czasem przeszłym wyrażającym powód niemożności (only I can't, only I don't have time) — sygnalizuje niespełnioną chęć
Kiedy używamy
- Odmowa z powodem: I'd love to help you move, only I've already promised to babysit that day.
- Cofnięcie wcześniejszej zgody: You can borrow my car, only you'll need to fill it up before you bring it back.
- Nieformalne wyjaśnienie w rozmowie: It's a great restaurant, only it's a bit pricey for a weekday lunch.
- Reakcja na propozycję: I would come to the party, only I'm not feeling very well.
Kluczowe przykłady
only I'veonly it's a bitwould come, onlyhelp you, only
Przykłady
I'd have texted you, only my phone died halfway through the day.
Wysłałabym ci SMS-a, tylko że mój telefon padł w połowie dnia.
You can stay at ours, only the spare room is a bit of a mess right now.
Możesz zostać u nas, tylko że pokój gościnny jest teraz trochę w bałaganie.
He's a brilliant cook, only he never cleans up afterwards.
Jest świetnym kucharzem, tylko że nigdy nie sprząta po sobie.
We'd go camping this weekend, only the forecast looks terrible.
Pojechalibyśmy w ten weekend na camping, tylko że prognoza wygląda fatalnie.
save (that) / but that — formalny i literacki wyjątek
save (that) / but that — formal and literary exception
Zasady
save (that)save (that) to bardzo formalny, literacki synonim except (that) — save + rzeczownik/gerund działa jak przyimek, save that + zdanie działa jak spójnik
but thatbut that + zdanie to archaiczny/literacki odpowiednik except that, dziś rzadki poza stylem podniosłym lub cytatami — nie mylić z 'but' jako zwykłym spójnikiem przeciwstawnym
Rejestrobie formy należą do rejestru pisanego, formalnego, prawniczego lub literackiego — w codziennej mowie brzmią archaicznie i są zastępowane przez except (that)
save forsave for + rzeczownik (bez 'that') to formalny odpowiednik except for — 'The room was empty, save for a single chair.'
Kiedy używamy
- Formalne/literackie zdanie wyjątku: He revealed nothing about his plans, save that he intended to leave before dawn.
- Prawniczy lub oficjalny rejestr: All members are eligible to vote, save that new members must wait six months.
- Archaiczne but that w stylu podniosłym: I would have spoken up, but that I feared the consequences.
- save for + rzeczownik jako formalny 'except for': The street was silent, save for the distant sound of a train.
Kluczowe przykłady
save that hesave for a single chairbut that I fearedeligible to vote, save that
Przykłady
The old house stood untouched, save that the garden had grown completely wild.
Stary dom stał nietknięty, poza tym że ogród całkowicie zdziczał.
She told him everything, save that she never mentioned the letter.
Powiedziała mu wszystko, poza tym że nigdy nie wspomniała o liście.
He said nothing, save for a quiet nod of agreement.
Nic nie powiedział, poza cichym skinieniem głowy na znak zgody.
I would have forgiven him, but that he never even apologised.
Wybaczyłabym mu, gdyby nie to, że nigdy nawet nie przeprosił.