Gramatyka

🔑 Czasowniki modalne can, could, must, have to, should, may, might i inne — geneza, model kontinuum modalności i ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📏 Stopniowanie Stopień wyższy i najwyższy przymiotników i przysłówków — geneza przyrostka -er sprzed tysięcy lat, francuski rodowód 'more/most', supletywizm w good/better/best, bliźniacze pochodzenie than i then, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧮 Kwantyfikatory much/many, little/few, a lot of/plenty of, enough — germańskie korzenie rozróżnienia policzalne/niepoliczalne, semantyczna markedność a/little vs little, etymologia lot i plenty, skamieniały szyk enough, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ♾️ Gerund i bezokolicznik Gerund i bezokolicznik od korzeni: kolizja dwóch staroangielskich końcówek (-ung rzeczownikowe i -ende imiesłowowe) w jedno '-ing', bezokolicznik z 'to' jako dawny przyimek celownikowy, model spojrzenia wstecz (fakt) i naprzód (cel), czasowniki zmieniające znaczenie (remember/stop/try), gerund bierny i dokonany — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎚️ So / such / too / enough Dwie rodziny słów stopnia: kataforyczne so/such wskazujące na skutek (that) i progowe too/enough mierzące wykonalność celu (to) — etymologia od praindoeuropejskich korzeni, model myślowy, niuanse C1/C2 (only too, can't be too careful, funnily enough), ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🕰️ Used to / would used to i would dla wyrażania dawnych przyzwyczajeń — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🛠️ Have / get something done have/get something done — żywa skamielina sprzed narodzin Present Perfect, staronordyckie 'geta' za dynamicznym get, bezokolicznik bez to jako relikt triady make/let/have oraz won't have + -ing jako wolitywna gałąź zakazu — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📐 Kolejność przymiotników Kolejność przymiotników od korzeni: utrata staroangielskiej fleksji i szyk jako substytut gramatyki, model zagnieżdżonych pudełek (scope) zamiast tabelki OSASCOMP, kontinuum epitet-klasyfikator i testy stopniowalności, przecinki i 'and' w świetle zasięgu, postpozycyjne skamieliny anglonormandzkie (attorney general), reduplikacja ablautowa bijąca regułę w 'big bad wolf' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏃 Przysłówki Przysłówki sposobu od korzeni: staroangielskie 'līc' (ciało/kształt) skute w -ly, równoległy rozpad końcówki -e dający przysłówki płaskie (fast, hard), semantyczny rozjazd bliźniaczych par (hard/hardly, late/lately), supletywizm well/better/best i pomylone etymologie far/farther/further, oraz dwuznaczność sposobu i oceny osoby (cleverly) sterowana pozycją w zdaniu — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🚀 Formy przyszłości will vs going to vs present continuous vs present simple — geneza willan i grammatykalizacja 'going to' z dosłownej podróży, present simple jako fakt niezależny od woli, model decyzyjny wyboru formy, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👉 Determinatory this/that/these/those, all/every/each, both/either/neither, another/other — od zaginionej liczby podwójnej i staroangielskiego liczebnika 'drugi' po model dystansu psychologicznego i kwantyfikacji dualnej, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ❗ Wykrzyknienia Wykrzyknienia od korzeni: staroangielskie 'Hwæt!' z Beowulfa, exclamative jako czwarty tryb zdania obok pytania i oznajmienia, wspólna zasada selekcji what/how i so/such, wykrzyknienia przeczące (Isn't she lovely!) i osadzone (You wouldn't believe what a...) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⚖️ Would rather / had better would rather i had better od korzeni — 'rather' jako skamieniały stopień wyższy 'szybko/chętnie', 'had' jako relikt średnioangielskiej bezosobowej konstrukcji z celownikiem i trybem łączącym, archaiczna rodzina had rather/had as soon/had as lief — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🤝 Spójniki korelatywne both...and, either...or, neither...nor, not only...but also od korzeni: praindoeuropejska moda na podwajanie cząstek, cztery pary jako operatory logiczne AND/OR/NOR w przebraniu słówek, both jako skamielina zaginionej liczby podwójnej, prawo De Morgana za neither...nor, not only...but also jako kalka łacińskiej retoryki non solum...sed etiam, reguła bliskości i parallelism — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ❔ Zaimki nieokreślone Somebody/anybody/everybody/nobody, something/anything/everything/nothing, somewhere/anywhere/everywhere/nowhere — etymologia, kwadrat logiczny czterech determinatorów, free choice any, negative concord i pułapki C1/C2, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ❄️ Czasowniki stanowe Czasowniki stanowe od korzeni: staroangielski brak gramatykalizowanego continuous, model kamery-zoomu i Aktionsart Vendlera, dlaczego stan nie ma "wnętrza" do pokazania, czasowniki-kameleony (look/see/be/fit) i świadome łamanie reguły w "I'm lovin' it" — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏗️ Rzeczowniki złożone Rzeczowniki złożone (noun + noun) od korzeni: staroangielskie kenningi 'drogi wielorybów' i 'domu z kości', reguła głowy po prawej i germański szyk modyfikator-przed-głową, forestress jako niesłyszalny podpis odróżniający BLACKbird od black BIRD, dziewięć niewidzialnych relacji Judith Levi między rzeczownikami, egzocentryczne bahuvrihi (redhead, pickpocket) i kopulatywne dvandva (sofa-bed), zderzenie germańskiego compoundingu z francuskim of po 1066 roku oraz zagadka liczby mnogiej still lifes i sabre-tooths — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌡️ Przysłówki stopnia Very, quite, rather, fairly, absolutely od korzeni: gramatykalizacja przymiotników prawdy i pełni (verray, quietus, absolutus) w czyste wzmacniacze, model czterech pięter skali intensywności, rozjazd brytyjsko-amerykański przy 'quite', chwalenie półgębkiem i 'the very' jako żywa skamielina — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👥 Zaimki wzajemne each other i one another od korzeni: skamieniały rozpad kwantyfikatora 'each' i zaimka 'other', wymyślona reguła 'dwie osoby vs więcej', wzajemność wbudowana w czasowniki (meet, collide), kontrast z zaimkami zwrotnymi przez pryzmat polskiego 'się', ograniczenia składniowe oraz silna i łańcuchowa wzajemność — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏋️ Zdolność w przeszłości could vs was/were able to vs managed to od korzeni: staroangielskie 'cunnan' oznaczające 'wiedzieć', łacińska szczepka 'habilis' w 'able', ujeżdżony koń za 'manage' i tron odziedziczony za 'succeed', zagadka aktualizacji blokująca 'could' przy jednym osiągnięciu, wyjątek czasowników percepcji oraz pełna drabina rejestrów po 'contrived to' i 'be in a position to' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ➕ Spójniki współrzędne Spójniki współrzędne and / but / or / so / yet / for / nor od korzeni: praindoeuropejski rdzeń 'and' i wspólny pień 'so'/'as' w staroangielskim swā, but jako skamielina 'z wyjątkiem' (nothing but, but for), or jako ściągnięcie 'other', for jako była przyimek celu nieumiejący otworzyć zdania, inwersja po nor jako relikt szyku V2, historia comma splice oraz asyndeton i zeugma — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⌛ Already / still / yet already, still i yet od korzeni: skamieniałe 'all ready' i staroangielskie 'stille' i 'gīet', kwadrat logiczny czterech faz Löbnera (już/wciąż/jeszcze nie/już nie) dopełniony przez no longer/not anymore, yet jako wskaźnik polaryzacji ujemnej bliźniaczy z 'any', jidyszowe 'Enough already!', still i yet jako spójniki ustępstwa, rozjazd BrE/AmE w Present Perfect — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ✏️ Zmiany pisowni przy końcówkach Podwajanie spółgłoski (running, preferred), zanik niemego e (making, ale hopeful), zmiana y na i (tried, happier, ale trying), atlantycki rozłam travelled/traveled i rymowanka i before e except after c — geneza w skrybach, prasie Caxtona i reformie Webstera, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy.

🔄 Strona bierna Passive voice w ośmiu czasach — geneza peryfrastycznej strony biernej, model zmiany obiektywu kamery, zaprzeszłość i przyszłość dokonana strony biernej, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧩 Okresy warunkowe Okresy warunkowe od korzeni: protasis i apodosis jako niezależne moduły, staroangielskie 'gif' i erozja trybu łączącego, jedna zasada dystansu (remoteness) zamiast czterech reguł, 'were' jako żywy fosyl subjunctive, legalne 'will/would' po 'if', inwersja starsza niż sam spójnik, conditional perfection i biscuit conditionals — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🗣️ Mowa zależna Mowa zależna od korzeni: koncepcja Origo i przesunięcia punktu odniesienia, geneza spójnika 'that' z zaimka wskazującego, backshift jako jedna zasada zastosowana do czasu/miejsca/osoby, wyjątki (must, prawdy ogólne), etymologia say/tell/ask — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔗 Zdania względne Historia, logika i mechanika zdań względnych: who/which/that/whose/where/when/why, zdania ograniczające i nieograniczające, pomijanie zaimka. ⚙️ Czasowniki złożone Phrasal verbs od korzeni — staroangielskie przedrostki, typologia satelitarna, warstwa normandzka, semantyka partykuł, testy składniowe i nominalizacja — z ćwiczeniami z uzupełnianiem luk i testami. 🕯️ Wish / if only wish i if only do wyrażania życzeń i żalu — etymologia i zaginiony tryb łączący, cofnięcie czasu jako dystans od rzeczywistości, wish + would/to-bezokolicznik/dopełnienie oraz kontrast wish/hope, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪢 Spójniki i łączniki Spójniki podrzędne, przyimki złożone i przysłówki spójnikowe od korzeni: siostrzana etymologia so i as z prasłowa swa, „despite” jako wybielone znaczeniowo słowo pogardy, „albeit” jako skamielina zaginionego trybu łączącego, asymetria pozycyjna so i because — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎁 Kolejność dopełnień Kolejność dopełnień od korzeni: zanik staroangielskiego celownika i dwie strategie, które go zastąpiły (szyk podwójny i przyimki to/for), podział na czasowniki germańskie i łacińsko-romańskie, czasowniki czystego posiadania bez żadnej ścieżki ruchu (cost, envy, wish) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔮 Przypuszczenia o przeszłości Czasowniki modalne + bezokolicznik dokonany (must/can't/could/may/might/should have done) — przypuszczenia, pewność, krytyka i żal dotyczące przeszłości, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎯 Wzorce czasownikowe Czasownik/przymiotnik + przyimek + gerund od korzeni: staroangielski rząd przypadków skamieniały w dzisiejszym 'of/in/at/on', normandzkie kalki w accuse of i congratulate on, wspólny łaciński rdzeń used to i be used to rozeszły się na dwie gramatyki, wieloznaczność agree with/on/to — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧱 Słowotwórstwo Prefiksy i sufiksy od korzeni: wspólny praindoeuropejski rdzeń un-/in-/a-, zamrożona łacińska asymilacja w im-/il-/ir-, żywe germańskie afiksy kontra skamieniałe łacińskie zapożyczenia, trójwarstwowa historia angielskiego (kingly/royal/regal) i test produktywności na neologizmach typu 'googler' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧲 Przyimki zależne Czasowniki, przymiotniki i rzeczowniki ze stałym przyimkiem (depend on, interested in, reason for) — rodowód z zaniku przypadków staroangielskich, schematy obrazowe on/in/of/at, wieloznaczność (agree with/on/to) i pułapki rejestru, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⏳ Zdania czasowe Zdania czasowe od korzeni: angielski nigdy nie miał czasu przyszłego, więc „when he comes” to forma nieoznaczona, a nie zamiana czasów; zdanie czasowe jako kotwica, nie prognoza; dlaczego „I don't know when he'll arrive” jest poprawne; while jako zamrożony rzeczownik hwīl, as i also jako bliźniaki z eallswā, niewerydyczne before (he died before he finished it), till starsze niż until i nieprzeczące „un-”, sōna zachowane w as soon as, no sooner…than kontra hardly…when, skrócone zdania czasowe i niuanse C2 — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧷 Zgodność podmiotu z orzeczeniem Trzy konkurujące zasady zgodności (formalna, pojęciowa, bliskości): geneza historyczna, rzeczowniki zbiorowe BrE/AmE, kwantyfikatory, spójniki, 'there is/are', zgodność w zdaniach względnych, singular they — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏹 Zdania celu Wyrażanie celu: to / in order to / so as to / so that / for — rodowód historyczny, drabina rejestrów aż po formalne with a view to / for the purpose of, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 😲 Przymiotniki -ing i -ed Przymiotniki -ing i -ed od korzeni: zbieg fonetyczny staroangielskich imiesłowów -ende i -ing, kauzatywna natura czasowników emocji i role doświadczającego/źródła, test 'very' i granica między czasownikiem a przymiotnikiem, stałe przyimki (tired of/from, concerned about/with), 'being annoying' jako chwilowe zachowanie kontra trwała cecha, blaknięcie znaczeniowe (amazing, awfully) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🕵️ Dedukcja modalna Skala pewności will / must / should / may / might / could / can't — geneza luki mustn't→can't, model 'notatnika detektywa' i asymetria can/could, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📈 Podwójne porównania The + comparative..., the + comparative... od korzeni: staroangielski narzędnik 'þȳ' ukryty pod postacią przedimka, more/fewer/less jako supletywne stopnie wyższe, mieszanie form krótkich i długich, elipsa w 'the more the merrier', granice paralelizmu i zakaz trzeciego członu — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🤷 Zdania ustępstwa whatever/whoever/whichever/whenever/wherever/however oraz no matter what/who/where/when/how — geneza od staroangielskiego podwojenia „swa hwæt swa”, rozdwojenie however na fronting i spójnik dyskursywny, fosylizowane „-soever”, „be that as it may” i „come what may”, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎬 Bierna z „get” Get-passive od korzeni: praindoeuropejski rdzeń *ghend- 'chwytać' za nordyckim 'geta', narodziny konstrukcji z erozji zaimka zwrotnego w 'get oneself married', model kamery nagrywającej zmianę stanu kontra fotografii be-passive, test 'very' odróżniający imiesłów od przymiotnika, znikająca fraza z 'by', stygmatyzacja XIX-wieczna i rehabilitacja w XX wieku, got kontra gotten (BrE/AmE) oraz XXI-wieczne neologizmy (get cancelled, get ghosted) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎞️ Przyszłość w przeszłości was/were going to, narracyjne would i was/were to od korzeni: dosłowna wędrówka 'going to' z przestrzeni w czas, model dwóch horyzontów i implikatura niespełnionego planu, XIX-wieczna konwencja narracyjnego would ('little did she know'), 'was to' jako głos przeznaczenia mówiący z perspektywy znanego już zakończenia, dokonane 'was to have done' i potrójnie oddalone 'was going to have done', oraz trzy różne oblicza would (warunkowe, habitualne, narracyjne) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪞 Zdania porównawcze Porównania równości i różnicy: as...as, not as/so...as, the same as, similar to, different from, nowhere near as...as — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ☂️ Spójniki warunkowe unless, provided/providing (that), as long as, in case, on condition (that), otherwise — spójniki warunku od korzeni: ściśnięte średnioangielskie 'on lesse than' za unless, prawnicza łacina providere i condicio, casus 'upadek/przypadek' ukryty w in case, oraz staroangielskie 'on other wise' za otherwise — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👁️ Czasowniki percepcji i przyczynowe Czasowniki percepcji i przyczynowe od korzeni: wspólny prageramański wzorzec bezokolicznika bez to niezależny od łacińskiego AcI, narodziny -ing jako młodszej gałęzi tej samej rodziny, kamera kontra fotografia jako model aspektu, metafora make jako 'budowania' cudzego zachowania, lǣtan i force dynamics za let, podwójna etymologia allow, oraz help jako czasownik wciąż w drodze między dwoma wzorcami składniowymi — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📌 Pozycja przymiotnika Przymiotniki wyłącznie atrybutywne (main, mere, utter, elder) i wyłącznie predykatywne (afraid, asleep, alone) — geneza z zanikłej fleksji staroangielskiej i zamrożonych fraz przyimkowych typu 'on slæpe', przymiotniki zmieniające znaczenie z pozycją (present, late, certain, responsible) i poimienne relikty francuskiej składni (notary public, president elect), ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔜 Bliska przyszłość be about to, on the point of / on the verge of, be to, be set to / be due to — geneza braku czasu przyszłego w angielszczyźnie, etymologia każdej konstrukcji (onbūtan, punctum, virga, celownik celu, devoir, settan) i logika rejestru, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧽 Bierne -ing (need doing) need/want/require/deserve + gerund (-ing) o znaczeniu biernym (The car needs washing = needs to be washed) oraz pokrewna konstrukcja worth + -ing — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌀 There z czasownikami modalnymi there must/could/should be, there seems/appears to be, there used to be, there is bound to be, formalne there exists/remains — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🚧 Modalne need i dare need i dare od korzeni: test NICE na prawdziwy modal, dare jako autentyczny relikt preteryto-teraźniejszy (durran/dorste/durst) obok need, które zapożyczyło modalną składnię po wymarłym staroangielskim modalnym þurfan, needn't have vs didn't need to, How dare you! i uwiąd 'I dare say' w grzeczny hedge — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎁 Bierna czasowników ditransitive Strona bierna czasowników dwudopełnieniowych od korzeni: staroangielska reguła bierna ślepa na celownik i jej żywy dowód w dzisiejszym niemieckim, średnioangielskie narodziny 'I was given a book' jako typologiczna osobliwość, dopełnienie zachowane, obalenie mitu czysto etymologicznego podziału (say blokuje, offer dopuszcza), czasowniki bez żadnej strony biernej (cost, wish) i zagadkowe 'asked OF me' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🆚 As czy like? Rozróżnienie as (rola, sposób, czas, przyczyna) i like (podobieństwo) oraz such as do podawania przykładów — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 💥 Zdania skutkowe so...that / such...that / so much/many/little/few...that — wyrażanie skutku wynikającego ze stopnia cechy, sposobu lub ilości, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏷️ Dopełnienie orzecznikowe paint it red, elect her president, regard him as a hero — konstrukcje, w których dopełnienie łączy się z przymiotnikiem, rzeczownikiem lub frazą „as”, opisującymi jego stan lub rolę. Teoria, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ✖️ Porównania wielokrotności twice as...as, half the size of, three times bigger than, -fold i as much again od korzeni: 'twice' jako skamieniały staroangielski dopełniacz przysłówkowy 'twiges', 'quarter' jako normandzka pożyczka z łacińskiego 'quartarius', matematyczna dwuznaczność hybrydy 'times + comparative + than', oraz wspólny praindoeuropejski obraz składania tkaniny stojący za germańskim '-fold' i łacińskim 'multiply' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎣 Przyimki w pytaniach Przyimek pozostawiony na końcu pytania (Who did you talk to?) a formalne przeniesienie go przed zaimek pytający (To whom did you talk?) — kiedy używać której wersji, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎪 Czas teraźniejszy historyczny Present Simple/Continuous zamiast czasu przeszłego w opowiadaniu historii, dowcipach, streszczeniach fabuły i relacji na żywo — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔖 Question tags Pytania dodane od korzeni: system operatora i zaginiony szyk V2, narodziny do-support i właściwości NICE, dobór operatora i zaimka, biegunowość dodatnia/ujemna jako warunek szczerości, intonacja opadająca i wznosząca, ukryte przeczenia (never, nobody, hardly), przypadki specjalne (historia aren't I / ain't, let's, tryb rozkazujący, there is), tagi tej samej biegunowości jako złamanie konwencji (sarkazm) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📋 Supposed to / meant to be supposed to i be meant to od korzeni: łacińskie 'supponere' (podłożyć pod = przyjąć założenie) i staroangielskie 'mænan' (zamierzać), konstrukcja jako strona bierna czasownika sprawozdającego z wymazanym sprawcą, gramatykalizacja w quasi-modalny (/səˈpəʊstə/, błąd 'suppose to'), niespełnienie jako odwoływalna implikatura, mapa źródeł autorytetu wobec must/have to/should, 'not supposed to' jako przeniesione przeczenie, kontrolowalność i test z 'by' rozdzielające obowiązek od pogłoski, przeznaczenie dostępne tylko dla 'meant to' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔊 Pytania echo Pytania echo: dopytywanie o niedosłyszany fragment, niedowierzanie, pytania tak/nie bez inwersji i echo tagi — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👓 Rzeczowniki o stałej liczbie Rzeczowniki zawsze w liczbie mnogiej od staroangielskiego scēar i celtyckiego triubhas (scissors, trousers) po greckie τὰ μαθηματικά jako pojedyncza dziedzina (mathematics, news) i metonimię police/cattle/people/vermin — geneza, ewolucja, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🚨 Tryb rozkazujący jako warunek Tryb rozkazujący + and/or jako warunek ukryty pod płaszczykiem rozkazu — parataktyczny rodowód sprzed spójnika 'if', etymologia 'and' z praindoeuropejskiego rdzenia oznaczającego 'naprzeciw', lustrzana logika 'or' jako 'unless' i polskie 'bo' zamiast 'albo', elipsa w 'Three strikes and you're out', testy odróżniające prawdziwą koordynację od ukrytego warunku — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌉 Czasowniki łączące Czasowniki łączące (be, seem, become, grow, turn, prove) od korzeni: kopuła jako termin scholastycznej logiki, angielskie 'be' jako spaw trzech praindoeuropejskich czasowników, gramatykalizacja seem/become/grow/turn z pełnoznacznych słów, model małej klauzuli, spór o good/well, podwójne życie taste/smell/feel/look/sound, gramatykalizacja 'like' w spójnik, zero-copula i systematyczne usuwanie kopuły w AAVE — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⏲️ Since / for / ago since / for / ago / it's been... / in / within od korzeni: staroangielskie 'siððan' i wędrówka for z przestrzeni w czas, dlaczego oba wymagają Present Perfect z natury tego czasu, ago jako skamieniały imiesłów 'agan' liczący od teraz kontra before liczące od ruchomego punktu w przeszłości, it's been X since jako konstrukcja starsza niż have-perfect, within jako dziedzictwo 'wiþinnan' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📢 Say / tell / speak / talk Say, tell, speak i talk od korzeni: dwa niezależne pragermańskie rdzenie 'wskazywania' (say, saga) i 'liczenia' (tell, tale, teller, all told) ukryte pod jednym polskim 'powiedzieć', zanik przypadków jako źródło dzisiejszej składni tell + osoba, zaginione 'r' czasownika speak żywe w bespoke i spokesperson, talk jako średniowieczny nowicjusz od frekwentatywnego -k, formalna projekcja kontra nieformalna wymiana — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy.

🧵 Imiesłowy Imiesłowy czasownikowe od korzeni: łacińska moda na zwięzłość za ablativus absolutus, relikt dawnego 'be-perfect' w retired/fallen/escaped, redukcja zdań względnych a leksykalizacja imiesłowu przed rzeczownikiem, zasada zgodności podmiotu i jej skamieniałe wyjątki (generally speaking, given, barring) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ✂️ Elipsa i substytucja Elipsa i substytucja od korzeni: triada Hallidaya (reference / substitution / ellipsis) i zasada odtwarzalności, staroangielskie 'swā dydon' jako pro-verb starszy niż do-support, operator jako kotwica luki, inwersja w So do I jako relikt szyku V2, minimalna para So do I / So I do, neg-raising za I don't think so kontra I hope not, liczebnik ān przerobiony na zastępcze one/ones, zakaz ściągania operatora w miejscu elipsy oraz C2: missing antecedent, ACD i pseudogapping — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ❗ Struktury emfatyczne Emfatyczne do/does/did jako relikt do-support, zaimki zwrotne w funkcji emfatycznej, logika skal w so/such/really/absolutely oraz retoryka totalności w at all/on earth/ever — z korzeniami historycznymi i modelami pojęciowymi, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🙏 Tryb łączący Tryb łączący od korzeni: staroangielski system trzech trybów i jego erozja fonetyczna, mandative subjunctive jako łacińsko-prawny reborrowing, brytyjska peryfraza z should, ostatni żywy podział wæs/wǣre w if I were, zamrożone formuły optatywne — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🇬🇧 Brytyjski vs amerykański angielski Rozejście dwóch angielskich od korzeni: opóźnienie kolonialne i Webster kontra Johnson, have got jako skamieniały Present Perfect, zgoda notionalna i formalna rzeczowników zbiorowych, got vs gotten, upadek reguły shall/will, subjunctive mandatywny, wyrównanie czasowników (-t/-ed, dove/dived) i konkurujące analogie przyimkowe — teoria, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📦 Partitywy a piece of, a slice of, a pair of, a pinch of, a stroke of, a lot of, kind of — od staroangielskiego dopełniacza cząstkowego przez terminy myśliwskie po gramatykalizację kwantyfikatorów i pragmatyczne hedge'e, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧠 Zdania rzeczownikowe Zdania rzeczownikowe (noun clauses): that-clauses i wh-clauses jako podmiot lub dopełnienie, whether/if w zdaniach rzeczownikowych oraz konstrukcje z anticipatory it (extraposition) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎭 As if / as though as if i as though od korzeni: etymologia z 'eall swā' i 'þēah', zasada dystansu czasowego jako ukryty warunkowy, kontrast z like i historia sporu normatywnego, konstrukcja z bezokolicznikiem i wykrzyknienie 'As if!' — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎙️ Wzorce czasowników sprawozdających Wzorce składniowe czasowników sprawozdających: deny/admit + gerund, suggest/recommend + that-clause, offer/refuse/promise + bezokolicznik, advise/warn/persuade + dopełnienie + bezokolicznik, accuse/blame + of + gerund — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🛡️ Strona bierna z czasownikami modalnymi must be done, should have been finished — spotkanie dwóch niezależnych historii, modalności i strony biernej, w jednym zdaniu: dlaczego 'must' nie widzi różnicy między bezokolicznikiem czynnym a biernym, jak passive gasi znaczenie pozwolenia przy 'may', zaginiony bliźniak 'ought' i 'owe', oraz teoretyczny szczyt złożoności angielskiego czasownika w must have been being done — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔍 Przysłówki ogniskujące only, even, also, too, alone — jak pozycja przysłówka w zdaniu zmienia zakres znaczenia — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧐 Przysłówki stanowiska i komentarza Przysłówki zdaniowe wyrażające stanowisko mówiącego, ocenę i pewność co do informacji: frankly, personally, apparently, undoubtedly, arguably, admittedly — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎩 Przyimki w zdaniach względnych Formalne umieszczanie przyimka przed whom/which (the woman to whom I spoke) a nieformalne pozostawianie go na końcu (the woman who I spoke to) — kiedy używać której wersji, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🫥 Zaimki bezosobowe Bezosobowe odniesienie do ludzi w ogóle: skąd wzięły się one, you, they i people — od staroangielskiego man po dzisiejszą drabinę rejestrów, z pełną historią i pułapkami homonimii one. 🫧 Język przybliżony i hedging kind of / sort of, or so, -ish, as it were — łagodzenie i uściślanie wypowiedzi przez celowe niedopowiedzenie — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪝 Bierna czasowników złożonych Strona bierna czasowników frazowych i przyimkowych (look after → be looked after, turn off → be turned off) — kiedy i jak pasywizować czasowniki wieloczłonowe, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🤔 Pytajnik + bezokolicznik Pytajnik + bezokolicznik od korzeni: francuski anglo-normański 'je ne sais que faire' i średniowieczne narodziny konstrukcji, staroangielski przyimek kierunkowy 'tō donne' jako źródło bezokolicznika celowego, hwæðer ('który z dwóch') dające whether status zaimka zdolnego unieść bezokolicznik, w przeciwieństwie do czysto spójnikowego gif/if, oraz różnica irrealis-realis między I know what to do a I know what I did — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 😤 Will / would dla cech charakteru will i would opisujące typowe zachowanie, pewne przewidywania i uporczywe upieranie się (Boys will be boys, He would always turn up late, The car won't start, A lion will patrol its territory) — od pragermańskiego rdzenia *wiljan i pokrewieństwa z polskim 'wola', przez zapomnianą regułę shall/will, po naukowe 'will' bez naturalnego przeczenia. 🙇 Dystans modalny i grzeczność Czas przeszły, would, could i tryb warunkowy jako narzędzia grzeczności i dystansu (I was wondering if..., Would you mind..., I'd rather you didn't...) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧰 Czasowniki delekscjonalizowane (make/do/have/take/give) Czasowniki lekkie od korzeni: termin Jespersena i uniwersalność zjawiska w językach świata, macian jako ugniatanie gliny za make a decision, wspólny rdzeń do i łacińskiego fact, fałszywe pokrewieństwo have z habere, wikińskie take wypierające rodzime niman, giefan i zagadkowy węzeł z have, oraz arbitralne granice systemu (give a look vs have a look vs take a look) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪄 Zapowiadające dopełnienie it Zapowiadające dopełnienie it od korzeni: staroangielskie bezosobowe „hit rīnþ” jako przodek dzisiejszej pustej podpórki składniowej, utrata fleksji jako przyczyna sztywnego szyku zdania, analogia od podmiotu do dopełnienia za sprawą normandzkich czasowników osądu, budowniczy rodowód „make” w make it clear/known, skamieniałe zwroty owe it to i put it to you rodem z sali sądowej, oraz feudalny dokument nadania ukryty w take it for granted — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ➡️ Bezokolicznik po rzeczowniku Bezokolicznik jako określenie rzeczownika od korzeni: staroangielski celownikowy dative infinitive 'tō + -enne' jako źródło modalnego odcienia celu, model niewidzialnej luki łączący stopień najwyższy i the only/first/next, zwykłe rzeczowniki (a place to live, the person to ask), zaimki nieokreślone (something to do), rzeczowniki abstrakcyjne (the decision to, the failure to) i bierny bezokolicznik (a problem to be solved) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🗯️ Pytania retoryczne Pytania retoryczne w angielskim — od klasycznej erotemy i Biblii Króla Jakuba po dzisiejsze queclaratives: przeczące pytania podkreślające twierdzenie, pytania z wh- sugerujące pustą odpowiedź, retoryczne question tags i utarte formuły jak Is the Pope Catholic?. Teoria, ćwiczenia z lukami i testy. ⏮️ Bezokolicznik i gerund dokonany to have done / having done — jak zaznaczyć, że czynność wydarzyła się wcześniej niż czynność głównego czasownika, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👐 Dopełniacz przed gerundem my/your/John's + -ing (formalnie) vs me/you/the door + -ing (nieformalnie) oraz utrwalone zwroty jak there's no point in your... — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎲 Nierealna przeszłość It's (high) time, suppose/supposing, what if, imagine + Past Simple od korzeni: upadek staroangielskiego trybu łączącego i pożyczony kostium czasu przeszłego jako uniwersalny znak dystansu od rzeczywistości, łacińskie supponere i imaginari, elipsa ukryta w 'what if', epistemiczne 'I suppose' i 'supposed to' na bocznym torze, prawdziwe wspomnienie przebrane za hipotezę — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🐯 Odniesienie rodzajowe The tiger / a tiger / tigers od korzeni: staroangielski zaimek wskazujący se/seo/þæt i liczebnik ān jako przodkowie the i a/an, bezprzedimkowa liczba mnoga jako najstarsza warstwa języka sprzed narodzin przedimków, skamieniałe instytucje (go to school, in prison, in hospital vs the hospital) i szersza rodzina zamrożonych idiomów (at sea, in office, on the stage, in season) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔱 Whether… or Whether...or (not) od korzeni: prasłowo *kʷoteros „które z dwóch”, zapomniany zaimek pytający z rodziny either/neither/other, narodziny koncesji jako ukrytej kwantyfikacji, elipsa po whether, wielowiekowa rywalizacja z if i whether to + bezokolicznik — z pełną historią i logiką, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏡 Own — emfaza posiadania Own od korzeni: staroangielski czasownik 'agan' (posiadać, być winnym — przodek 'to owe') skamieniały w przymiotnik, zapomniana reguła 'mine own' przed samogłoską jak dzisiejsze a/an, elipsa 'on my own account' do gołego 'on my own', prawno-heraldyczne 'in her own right' królowych panujących bez korony męża — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🙃 Might as well / may as well might as well i may as well — geneza z XIV-wiecznego porównania as...as, sugestia w braku lepszej alternatywy, rezygnacja, krytyka bezcelowego działania w przeszłości oraz rozgraniczenie od just as well, as well as i might well — z historią i ćwiczeniami z uzupełnianiem luk. 🌊 Modalne + Perfect Continuous must/might/could/can't/should/would have been doing od korzeni: trzy niezależne kategorie gramatyczne (modalność, aspekt dokonany, aspekt ciągły) piętrzące się w jednej frazie, suplecja biegunowa can't zamiast mustn't, podwójne odczyty could have been i should have been oraz kontrfaktyczne would have been jako czwarty kąt tego samego paradygmatu — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🖇️ Przymiotniki złożone Przymiotniki złożone od korzeni: germański nawyk zlepiania słów starszy niż podbój normandzki, skamieniałe good-looking sprzed reformy na -ly, wchłonięte dopełnienie w record-breaking i self- jako dawny zaimek zwrotny, zamrożona liczba pojedyncza wewnątrz five-year-old, łącznik jako dziedzictwo drukarni Caxtona, oraz produktywna rodzina -worthy/-proof/-free/-friendly od żeglugi po ekologię — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪤 Czasownik + dopełnienie + -ing catch/find/keep/leave/spend/waste/get/have + dopełnienie + -ing (caught him stealing, kept us waiting, spent hours looking, got everyone talking) — łapanie kogoś na czymś, podtrzymywanie czynności, spędzanie czasu, inicjowanie reakcji — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📜 Shall — oferty, formalna przyszłość i zobowiązania prawne Shall od korzeni: staroangielskie sceal znaczące dosłownie 'jestem winien', sztuczna reguła Wallisa z 1653 roku i anegdota o tonącym Francuzu, prawne shall jako powrót do pierwotnego długu i wojna o jego znaczenie w umowach, thou shalt z Biblii króla Jakuba oraz retoryka Churchilla — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🚶 Zdania sposobu (manner clauses) The way (that), the way in which i how jako spójniki sposobu — od łacińskiego manus i staroangielskiego weg po żywą, wciąż zachodzącą dziś zmianę językową w 'I love how you...'. Just as...so..., elipsa z 'do' i skostniałe idiomy (by the way, no way). Teoria z historią i etymologią, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⏱️ Dopełniacz miary i czasu Dopełniacz z rzeczownikami miary, czasu i wartości (two weeks' notice, a day's work, a dollar's worth) od korzeni: staroangielski dopełniacz przysłówkowy jako trzeci, niezależny sposób mówienia o czasie obok biernika i celownika, apostrof jako rozwiązanie problemu, którego mowa nigdy nie miała, kontrast z przymiotnikiem złożonym, rozszerzenie na 'worth' (money's worth, two cents' worth) i biblijno-starożytne idiomy miary (stone's throw, death's door) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🗺️ Zdania okolicznikowe miejsca Zdania okolicznikowe miejsca od korzeni: praindoeuropejski zaimek pytający *kwo- za całą rodziną wh-, zaginiony staroangielski trójpodział hwær/hwider/hwanan i archaiczne whither/whence w Biblii Króla Jakuba, spór o 'from whence', where jako zdanie względne bez poprzednika, staroangielski korelatyw þær...þær żywy dziś w 'Where the river bends, there...', kwantyfikator uniwersalny wherever/anywhere/everywhere i prawnicze 'wheresoever' za 'wherever applicable' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⚖️ Struktura równoległa (parallelism) Zachowanie tej samej formy gramatycznej w wyliczeniach, po spójnikach korelacyjnych (not only...but also, either...or) i w porównaniach (as...as, than) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌗 While / whereas while i whereas jako spójniki kontrastu (nie czasu, nie ustępstwa) — zestawianie dwóch równoległych faktów, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🗨️ Elipsa sytuacyjna Elipsa sytuacyjna od korzeni: staroangielskie czasowniki impersonalne i 'diary drop' (Haegeman 1990) za Hope you're well, inwersja V2 sprzed do-support (Ellegård 1953) za Coming?, gramatykalizacja hit i þær w it/there za Sounds good i Nothing to worry about, preskryptywizm Lowtha (1762) a granice rejestru — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📊 Formalne wyrażenia ilości the majority of, a great deal of, a handful of, the bulk of, a wealth of, a plethora of, an array of, a myriad of, numerous/various/several/countless — formalne wyrażenia ilości i ich zgodność z czasownikiem, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔓 Zdania wyjątku except (that), except when/if, only i save (that) — spójniki wprowadzające wyjątek do ogólnego stwierdzenia (nie przyimki jak except for), budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👻 Ekstrapozycja It is obvious that..., it's worth reading, it turned out that... — przesuwanie podmiotu zdaniowego na koniec zdania i puste 'it' na jego miejscu, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🤳 Czasowniki zwrotne (idiomatyczne) Czasowniki wymagające zaimka zwrotnego (pride yourself on, avail yourself of, busy yourself with), czasowniki zmieniające znaczenie z zaimkiem zwrotnym i bez niego (behave / behave yourself) oraz pomijanie zaimka zwrotnego przy czynnościach codziennych — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📶 Modyfikatory porównań much/a lot/far/rather, a bit/slightly/marginally, fosylizowane much the/all the/none the, no/any oraz by far/easily — geneza od staroangielskiego instrumentalis po dzisiejsze niuanse rejestru, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 😩 Continuous dla emfazy always/constantly/forever + czas ciągły — geneza hiperboli jako zderzenia ograniczonego aspektu z nieograniczonym 'always', wymuszenie aspektowe czasowników punktowych (lose, break, jam), kontrast z neutralnym Simple i z Perfect Continuous, irytacja i zachwyt tą samą konstrukcją — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy.

🔃 Inwersja Inwersja od korzeni: staroangielski szyk V2 i jego residualne przetrwanie, rozróżnienie subject-auxiliary inversion od inwersji pełnej, negacja i 'only' jako operatory restrykcyjne, if-less conditionals jako starsza strategia niż 'if', end-focus w inwersji lokatywnej — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔦 Zdania rozszczepione Zdania rozszczepione od korzeni: termin 'cleft' Jespersena i wzmocnienie przez francuskie c'est...que, prezupozycja i domyślna wyłączność (exhaustivity), kontrast it-cleft i wh-cleft, minimalizujący all-cleft, odwrócony pseudo-cleft, granice fokusu i rejestr akademicki — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 💬 Markery dyskursu Markery dyskursu od korzeni: gramatykalizacja pełnoznacznych słów w sygnały proceduralne, metafora ARGUMENTACJA TO PODRÓŻ spinająca moreover/by the way/anyway, pułapka false friend actually vs 'aktualnie', hedging i grzeczność negatywna, tokeny potwierdzenia (right, fair enough, I see) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📰 Bierne struktury sprawozdawcze It is said that... / He is said to (have)... od korzeni: zaginiony staroangielski zaimek bezosobowy 'man' i strona bierna jako łatka na tę lukę, test na raising przez puste 'it'/'there', dwie niezależne osie czasu (relacjonowanie vs zdarzenie), rumour/legend has it z rzymską boginią Famą, reportedly/allegedly/supposedly jako kompresja całego zdania w przysłówek — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⏸️ Odsunięte zdania względne A man walked in who I'd never seen before — zdania względne odsunięte od poprzednika na koniec zdania przez zasadę end-weight, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏛️ Nominalizacja Zamiana czasowników i przymiotników na rzeczowniki (decide→decision, stable→stability) oraz kompresja zdań podrzędnych do fraz rzeczownikowych w stylu formalnym i akademickim — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌦️ Konstrukcje absolutne Konstrukcje absolutne (Weather permitting, With prices rising..., Her voice full of excitement..., There being no objections...) — rodowód sięgający ablativus absolutus i staroangielskiego celownika absolutnego, gramatykalizacja w 'provided', 'given that' i 'seeing as', ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⛓️ Przyimki złożone Złożone przyimki od korzeni: zanik przypadków i grammatykalizacja rzeczownika w narzędzie gramatyczne, sądowe 'sake' i połowiczny 'behalf' ukryte w codziennych frazach, XX-wieczna wojna normatywistów o 'due to', kalka łacińskiego ablativus absolutus w 'notwithstanding', pułapka gerundu po 'with a view to' i krytyka biurokratycznej prozy w duchu Orwella — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔁 Czasowniki ergatywne Czasowniki ergatywne od korzeni: termin pożyczony z gramatyki baskijskiej i kaukaskiej zaaplikowany do angielskiego break/open/boil, germańska para przyczynowa fall/fell, lie/lay, rise/raise, sit/set jako żywe skamieliny przegłosu i-umlautowego, peryfrastyczne odrodzenie greckiego i sanskryckiego trybu medialnego w 'this book sells well', kontrast z prawdziwą stroną bierną przez test 'by', hipoteza unaccusative Perlmuttera i czasowniki odporne na przemianę (murder, destroy) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔖 Apozycja Apozycja od korzeni: łacińskie 'appositio' i staroangielska zgodność przypadkowa, którą zastąpił sam przecinek, test równania 'X is Y' ukrytego w rzeczowniku, apozycja restrykcyjna i nierestrykcyjna, 'the city of Rome' jako przyimek 'of' przebrany za tożsamość, szyk odwrócony, myślniki i 'we the people' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔝 Fronting (szyk przestawny) Przesuwanie dopełnień, orzeczników i fraz przysłówkowych na początek zdania dla kontrastu i spójności tekstu oraz fronting z as/though i so/such — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪃 Odniesienie w zdaniach względnych which odnoszące się do całego zdania oraz kwantyfikator + of which/of whom (some of which, none of whom, the youngest of whom) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧶 Zdania względne bez poprzednika Nominalne (wolne) zdania względne z what/whoever/whatever/whichever pełniące funkcję podmiotu lub dopełnienia — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📜 Formalne spójniki i łączniki albeit, whereby, notwithstanding, insofar as / inasmuch as, given/seeing that, in that — formalne spójniki i łączniki typowe dla stylu pisanego, akademickiego i prawniczego — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧊 Powtórzone porównania stopniowe Powtórzony komparatyw od korzeni: ikoniczność podwojenia, skamieniałe 'wax worse and worse' z Biblii króla Jakuba (1611), rozjazd na tor '-er and -er' i 'more and more' po podboju normandzkim, suplecja better/worse, spór Roberta Bakera z 1770 roku o less kontra fewer, i granica z korelatywnym 'the...the...' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪶 Zdania eliptyczne Elipsa podmiotu i be po if/though/unless/when/while/once/as od korzeni: dlaczego gif, þēah i hwīl pozwalają na to jako dawne cząstki, a because nigdy (bo to fraza 'by cause'), cień łacińskiej ablativus absolutus i staroangielskiego celownika absolutnego, zawieszony imiesłów od Lowtha po Strunka i White'a, uogólnione 'you' rodem ze średniowiecznych ksiąg kucharskich oraz idiomatyczne 'if not' — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎈 Czasowniki wznoszące (raising verbs) seem, appear, happen to, turn out to, tend to oraz przymiotniki likely/certain/bound + bezokolicznik — budowa, użycie i test dummy-subject odróżniający raising od control verbs. Teoria, ćwiczenia z lukami i testy. 💪 Tough movement Konstrukcja ‘tough’: easy/hard/difficult/impossible + bezokolicznik z luką dopełnieniową (This book is easy to read.) — budowa, przyimki na końcu zdania i kontrast z prawdziwym raising. Teoria, ćwiczenia z lukami i testy. 🗡️ Rozdzielony bezokolicznik to + przysłówek + czasownik (to boldly go) — kiedy rozdzielenie bezokolicznika jest naturalne, skąd wziął się tradycyjny zakaz, jak unikać dwuznaczności i zachować umiar stylistyczny. Teoria, ćwiczenia z lukami i testy. 🛟 Kwantyfikatory ruchome Kwantyfikatory ruchome all, both i each: przesuwanie poza grupę rzeczownikową, pozycja względem czasowników posiłkowych, modalnych i be — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧓 Przymiotniki jako rzeczowniki the + przymiotnik (the poor, the elderly, the unemployed, the French, the impossible) — przymiotniki oznaczające grupy ludzi, narody i pojęcia abstrakcyjne, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⚔️ Retoryczne struktury porównawcze no more...than, not so much...as, let alone, nothing less than — porównania retoryczne do podkreślania kontrastu i emfazy — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🫴 For + to-bezokolicznik For + to-bezokolicznik od korzeni: Chaucerowskie 'for to seke' bez podmiotu w 'Opowieściach kanterberyjskich', reanaliza składniowa, która wsunęła osobę między 'for' a 'to', łacińskie 'necesse est ut' za bezosobowym 'it is important that', oraz semantyczny test for/of (ocena sytuacji kontra ocena charakteru: kind OF you, ale necessary FOR you) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 💭 Zdania wtrącone (comment clauses) Krótkie zdania wtrącone (comment clauses) typu I think, you know, to be honest, which is a shame, as far as I know — komentowanie, osłabianie stanowczości i podkreślanie wiarygodności wypowiedzi. Teoria, ćwiczenia z lukami i testy. 📇 Odniesienia formalne The former / the latter, respectively, the aforementioned / the said oraz the following / as follows od korzeni: dwa genetycznie niepowiązane, przypadkowo sparowane stopnie wyższe (forma+er, lætra), łacińskie respicere każące spoglądać wstecz na każdą rzecz z osobna, anglonormandzkie 'ledit' przetłumaczone słowo w słowo na 'the said', niewidzialne bezosobowe 'it' zamrożone w niezmiennym 'as follows', oraz twarda granica systemu former/latter działającego wyłącznie dla dwóch elementów i formalne obejścia (the first-mentioned, the one in question) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ➖ But for / Without But for, without oraz were it not for / had it not been for — formalne wyrażanie warunku przeczącego bez if, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⚡ Inwersja z So / Such So i such na początku zdania z inwersją (So great was her surprise…, Such was the impact…) — rodowód od staroangielskiego „swā” i „swelc”, model operatora kontra do-support, granice z idiomami „so much so that” i „not so much… as”, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 💡 Zdania przyczynowe because, because of, as, since, for, due to, owing to, seeing that, on the grounds that — geneza od staroangielskiego „for þon þe” po dzisiejszą drabinę rejestrów, historia sporu o due to, pułapka „reason is because”, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌟 Elativ most + przymiotnik/przysłówek bez „the” do wyrażania wysokiego stopnia cechy, nie porównania (a most interesting book, I thank you most sincerely) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ↔️ Inwersja przymiotnika i przedimka too/so/as/how + przymiotnik + a/an + rzeczownik (too difficult a task, so good a film, as good a chance, how strange a coincidence) od korzeni: gramatykalizacja 'a/an' z liczebnika 'ān', wspólny pragermański rdzeń 'so' i 'as', kontrast 'what a' i 'how a' wywodzący się z praindoeuropejskiego rdzenia pytajnego *kw-, oraz mechanizm 'sklejonej' frazy stopnia wskakującej przed przedimek — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🗞️ Styl nagłówkowy Gramatyka nagłówków prasowych: pomijanie przedimków i czasownika be, czas teraźniejszy dla przeszłości, bezokolicznik dla przyszłości, interpunkcja i słownictwo nagłówkowe — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧂 Wyrażenia binominalne (stałe pary) Stałe pary słów łączone and/or w zamrożonej kolejności (bread and butter, sooner or later, wear and tear) — reguły kolejności, elipsa w binominałach, dublety prawnicze, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🕳️ Bezokolicznik i gerund bierny being done / to be done / to have been done — bierne formy bezokolicznika i gerundu po czasownikach, przymiotnikach i przyimkach, kontrast z needs doing i causative have something done — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🛣️ Konstrukcja „way” push/fight/talk your way od korzeni: wspólny praindoeuropejski rdzeń *weǵʰ- łączący 'way' z 'vehicle' i łacińskim 'via', ewolucja od dosłownego torowania drogi do figuratywnej kariery i podstępu, brak strony biernej i status dopełnienia poświadczającego, oraz zupełnie odrębna gałąź — 'way' jako wzmacniacz stopnia (way too, way cool, no way!) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏘️ Dopełniacz grupowy Dopełniacz grupowy 's dla całej frazy (the man next door's car, someone else's problem) oraz łączony i rozdzielny dopełniacz przy dwóch posiadaczach — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏛️ Liczba mnoga wyrazów obcych (łacina/greka) Klasyczna liczba mnoga zapożyczeń z łaciny i greki: criterion/criteria, cactus/cacti, analysis/analyses, datum/data, formula/formulae, appendix/appendices — wzorce odmiany, formy zanglicyzowane i współczesna reanaliza data/media jako rzeczowników niepoliczalnych, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪓 Elipsa bezokolicznika Elipsa bezokolicznika (stranded to): I want to, but I can't — jak zgramatykalizowany staroangielski przyimek „tō” stał się jedynym ocalałym śladem pominiętego bezokolicznika, kiedy zostaje samo „to”, kiedy nie zostaje nic (make/let/help, modalne), a kiedy w ogóle innej rodziny reliktów („so”, needn't, used to) i kiedy lepiej powtórzyć czasownik w całości. ♻️ Konwersja słowotwórcza Zmiana klasy gramatycznej słowa bez przedrostków ani przyrostków (email → to email, a read, to empty, a breakdown) — konwersja rzeczownik/czasownik/przymiotnik, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🤨 Pytania przeczące Od staroangielskiego „ne” i narodzin do-support po dzisiejsze funkcje: sugestie (Why don't we...), zaproszenia (Won't you...), sprawdzanie założeń (Didn't you know...?), ponaglenia (Couldn't you have...?) i klasyczna pułapka inner/outer negation (too vs either) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🏁 Bezokolicznik skutku To + bezokolicznik wyrażający nieoczekiwany rezultat (only to, never to) — kontrast z bezokolicznikiem celu, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 😨 Lest / for fear that lest i for fear (that) od korzeni: staroangielskie 'þȳ lǣs þe' ('o tyle mniej, że') jako zrośnięte zdanie porównawcze, żywy relikt trybu łączącego po lest i konkurencyjne 'should', Kipling i napis 'Lest We Forget' na pomnikach wojennych jako pomnik słowa, które zamarło w mowie, kontrast z in case i unless — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎖️ Be + to-bezokolicznik Be + to-bezokolicznik od korzeni: staroangielski celownikowy bezokolicznik 'tō dōnne' i jego zaskakujące echo w łacińskim passivum periphrasticum (Carthago delenda est), zanik fleksji po 1066 roku i przetrwały cień przeznaczenia po czasowniku be, rozgałęzienie na rozkazy (are to wear), oficjalne zapowiedzi (is to visit, is to be built), warunek konieczny (if we are to succeed), formalny zakaz z inwersją (under no circumstances are staff to) oraz retoryczna bezradność pytań (What am I to do? How was I to know?) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👣 Pseudo-koordynacja z „and” try and, go and, nice and warm — kiedy „and” łączy dwa czasowniki lub przymiotniki jako jedną czynność albo wzmocnioną cechę, a nie dwie osobne. Rodowód sięgający staroangielskich konstrukcji ruchu i celu oraz skandynawskich odpowiedników, polityczna historia frazy „wait and see”, testy odróżniające prawdziwą koordynację od pseudo-koordynacji, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔺 All the more / none the less all the more, none the wiser, all the more so, none too — skamieniały instrumentalny przypadek „the” ukryty w porównaniach, jego germańskie korzenie i zaskakujący polski odpowiednik (im…, tym…) — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎤 Inwersja cytacyjna Szyk „said Tom” po cytacie od korzeni: staroangielska reguła V2 i formuła „cwæð he”, czaucerowskie „quod he” i archaiczne „quoth” ożywione przez kruka Poego, model końcowego fokusu tłumaczący zakaz inwersji przy zaimkach, blokada przy czasownikach z dopełnieniem osobowym i formach złożonych, oraz granica produktywności skamieliny widoczna w tym, że nowe czasowniki mowy „go”/„be like” nigdy nie inwersują — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ⬆️ Semantyka partykuł czasowników złożonych Znaczenie partykuł up/down/out/off/on/away w czasownikach złożonych — dokonaność, redukcja, wyczerpanie, odkrycie, przerwanie i kontynuacja — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪙 Wybór dopełniacza: 's czy of? 's-genitive kontra of-genitive od korzeni: jak obojętny na ożywoność staroangielski dopełniacz -es zderzył się po 1066 roku z normańskim 'de' skalkowanym jako 'of', błędna XVII-wieczna teoria 'his-genitive' i narodziny apostrofu, hierarchia ożywoności jako uniwersalna skłonność poznawcza, end-focus i end-weight jako spadek po utracie przypadków, oraz skamieliny w rodzaju 'for heaven's sake' i 'a stone's throw' — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧬 Mniejsze procesy słowotwórcze Blending, clipping, back-formation, akronimy i skrótowce — jak angielski tworzy nowe słowa przez łączenie, skracanie i redukcję liter — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧲 Czasownik + dopełnienie + bezokolicznik z 'to' want/tell/ask/persuade/believe/consider + dopełnienie + to-bezokolicznik (want you to stay, told him to leave, believe her to be right) — czasowniki control i ECM (raising-to-object), pominięcie dopełnienia przy tym samym podmiocie — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📝 Interpunkcja zdania Przecinek, średnik, dwukropek, myślnik i cudzysłów od korzeni: grecki trójstopniowy system pauz Arystofanesa z Bizancjum i jego 'komma' dające imię przecinkowi, wenecka drukarnia Aldusa Manutiusa wynajdująca kształt przecinka i średnika u schyłku XV wieku, wojna retoryki z gramatyką o to, czy interpunkcja zapisuje oddech czy składnię, comma splice i sądowy spór o Oxford comma wart 5 milionów dolarów, dwukropek jako znak zapowiedzi, trzy długości kreski (łącznik, en dash, em dash) z szuflady zecera, oraz transatlantycki rozłam cudzysłowu logicznego i typograficznego — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy.

🌫️ Litota (niedopowiedzenie) Litota — od heroicznej wstrzemięźliwości Beowulfa po Orwella: niedopowiedzenie przez podwójne przeczenie (not un-/not without/no small) i ironiczny hedging (not exactly/far from/hardly) do wyrażania ostrożnych, stonowanych twierdzeń — geneza historyczna, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👉 Dyslokacja (lewa i prawa) Wysunięcie tematu poza zdanie z zaimkiem wskazującym (left/right dislocation) — This guy, I really trust him. / He's brilliant, that guy. — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ✂️ Gapping i stripping Pomijanie powtarzającego się czasownika i całych fragmentów zdania w zdaniach współrzędnych: gapping (Tom ordered fish, and Mary chicken), stripping (Tom drinks tea, and Ann too), pseudo-gapping i right node raising — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🪡 Sentencjalne „as” As is often the case / He was, as everyone predicted... — „as” odnoszące się do całej myśli, a nie do pojedynczego rzeczownika — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. ↪️ Przeniesione przeczenie Przeniesione przeczenie (neg-raising) od korzeni: obserwacja Otto Jespersena z 1917 roku o angielskiej skłonności do sygnalizowania przeczenia jak najwcześniej w zdaniu, spór transformacjonalistów wokół 'negative transportation' Robin Lakoff z 1969 roku, zasada wyłączonego środka Laurence'a Horna tłumacząca, dlaczego think/believe/suppose ulegają transferowi, a hope/be afraid/be sure/know mu się opierają, dwa miejsca przeczenia przy 'want' i bezokoliczniku, zgodność question tagów jako dowód syntaktyczny zjawiska, wreszcie 'I think not' kontra 'I don't think so' i granica z rejestrem prawnym — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📖 Mowa pozornie zależna Free indirect speech — mechanika (backshift bez 'that', zachowany szyk pytań i wykrzyknień), kontrast z mową bezpośrednią i zależną, monolog wewnętrzny, sygnały narracyjne — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🐘 Heavy NP shift Heavy NP shift i zasada end-weight: przesuwanie ciężkich, długich fraz rzeczownikowych na koniec zdania przy czasownikach dwudopełnieniowych i czasownikach frazowych — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 📃 Przysłówki złożone (here-/there-/where-) Formalne przysłówki złożone hereby, herein, thereof, thereafter, wherein, whereupon i inne — budowa, użycie w dokumentach i tekstach prawnych, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 💎 Ewaluatywna konstrukcja „N of a N” Konstrukcja typu a jewel of a city, an idiot of a manager — rzeczownik oceniający wzmacniający opis drugiego rzeczownika, użycie z that/this i w wykrzyknieniach What a…!, kontrast z apozycją definicyjną, budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔮 Katafora Zaimek lub 'this' wskazujące NAPRZÓD na antecedent, który dopiero pojawi się w zdaniu — zdania podrzędne na początku, zapowiadające 'this', styl narracyjny i ograniczenia szyku — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 👥 Rodzajowe „they” Rodzajowe i epicenne „they” w liczbie pojedynczej — sześćsetletnia historia od romansu z 1375 roku przez prescriptywizm XVIII wieku po Merriam-Webster, model myślowy oparty na ewolucji „you”, zgodność czasownika, themself vs themselves, rejestr formalny — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🧗 Inwersja ustępstwa (as / though) Inwersja ustępstwa: Tired though she was, Fool as he was, Try as he might, Much as I'd like to — przymiotnik, rzeczownik lub czasownik na początku zdania zamiast although — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🔂 Do so / do it / do that Zaimki czasownikowe (pro-formy) do so / do it / do that — od staroangielskiego czasownika zastępczego 'dōn' po dzisiejszy podział na formalne 'do so', neutralne 'do it' i oceniające 'do that': historia, paralelizm, rejestr, granice systemu (strona bierna, 'do the same', 'I did so!') i ćwiczenia z uzupełnianiem luk. ❔ Sluicing (elipsa pytania osadzonego) Sluicing — elipsa całego osadzonego pytania poza wh-word (Someone called, but I don't know who.): historia terminu ukutego przez Johna R. Rossa, czasowniki wprowadzające (wonder, guess, decide), przyimki (stranding vs pied-piping), sprouting, else i sluicing wtrącone, aż po paradoks naprawy wysp składniowych i swiping — budowa, użycie, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🎶 Reduplikacja Podwojenie słowa jako osobna reguła słowotwórcza od korzeni: ablautowe ding-dong i tick-tock jako żywa skamielina praindoeuropejskiej gradacji samogłoskowej, rymowane hokey-pokey i walkie-talkie, mowa do niemowląt za bye-bye i blah blah blah, kontrastywne LIKE-like odkryte przez lingwistów dopiero w 2004 roku w tzw. 'salad-salad paper', oraz jidyszowa reguła shm- (fancy-schmancy) — ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy. 🌍 Odmiany angielskiego na świecie Angielski jako rodzina języków, nie jeden monolit: model trzech kręgów Kachru, irlandzki hot-news perfect 'I'm after doing', szkocka podwójna modalność 'might could', indyjskie 'isn't it?' i czasowniki stanowe w ruchu, zachodnioafrykańskie 'furnitures' i czasowniki z przyimka, singapurskie partykuły lah/leh/lor, karaibskie kontinuum kreolskie i habitualne 'be' w African American English — historia kolonialnej ekspansji, kontaktu językowego i narodzin w pełni systemowych gramatyk, ćwiczenia z uzupełnianiem luk i testy.