📜 Formalne spójniki i łączniki
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
albeit — formalne przyzwolenie
albeit — formal concession
Zasady
albeit + przymiotnik / rzeczownik / imiesłówalbeit (='although it is/was') wprowadza krótkie, formalne zastrzeżenie bez własnego podmiotu i orzeczenia — łączy się bezpośrednio z przymiotnikiem, frazą rzeczownikową lub imiesłowem, nigdy z pełnym zdaniem: a small, albeit significant, improvement.
pozycja w zdaniualbeit zwykle stoi zaraz po elemencie, do którego się odnosi (najczęściej po rzeczowniku lub na końcu frazy), często wydzielone przecinkami: He agreed, albeit reluctantly.
rejestrtypowe dla stylu pisanego — akademickiego, dziennikarskiego, biznesowego; w mowie potocznej naturalniejsze jest although / but.
Kiedy używamy
- Zastrzeżenie do przymiotnika: The plan is workable, albeit expensive.
- Zastrzeżenie do przysłówka sposobu: She succeeded, albeit slowly.
- Zastrzeżenie do frazy rzeczownikowej: They offered a solution, albeit a temporary one.
- Nie łączy się z pełnym zdaniem podrzędnym — 'albeit he was late' jest błędne; poprawnie: although he was late.
Kluczowe przykłady
albeit reluctantlyalbeit expensivealbeit a temporary onealbeit briefly
Przykłady
The team met the deadline, albeit at the very last minute.
Zespół dotrzymał terminu, choć w ostatniej chwili.
It was a convincing, albeit controversial, argument.
To był przekonujący, choć kontrowersyjny, argument.
The company posted a profit, albeit a small one.
Firma odnotowała zysk, choć niewielki.
He apologized, albeit half-heartedly.
Przeprosił, choć bez przekonania.
whereby — formalny łącznik relatywny
whereby — formal relative connector
Zasady
whereby = 'by/through which'whereby wprowadza zdanie względne opisujące system, proces, umowę lub zasadę i zastępuje 'by which / through which / according to which': a system whereby employees can report problems anonymously.
po rzeczowniku abstrakcyjnymnajczęściej występuje po rzeczownikach takich jak system, process, arrangement, scheme, method, procedure, mechanism — opisuje, JAK dany system działa lub co umożliwia.
rejestr formalny / prawniczytypowe dla dokumentów prawnych, regulaminów, tekstów akademickich i formalnych opisów procedur; w mowie potocznej zastępowane przez 'where' lub 'in which'.
Kiedy używamy
- Opis mechanizmu/systemu: They introduced a scheme whereby volunteers get free training.
- Opis procedury prawnej: This is the process whereby a company becomes a public entity.
- Opis umowy/porozumienia: We reached an agreement whereby both parties share the costs.
- Nie mylić z 'wherein' (='in which') czy 'whereas' (='while, in contrast') — whereby zawsze wskazuje SPOSÓB/MECHANIZM, nie miejsce ani kontrast.
Kluczowe przykłady
a system wherebyan arrangement wherebythe process wherebya scheme whereby
Przykłady
The council adopted a policy whereby residents can vote online.
Rada przyjęła politykę, dzięki której mieszkańcy mogą głosować online.
It is a legal mechanism whereby creditors can recover unpaid debts.
To mechanizm prawny, dzięki któremu wierzyciele mogą odzyskać niespłacone długi.
They set up a rota whereby each employee works one weekend a month.
Ustalili grafik, zgodnie z którym każdy pracownik pracuje jeden weekend w miesiącu.
The contract includes a clause whereby either party can withdraw with notice.
Umowa zawiera klauzulę, na mocy której każda ze stron może się wycofać z zachowaniem okresu wypowiedzenia.
notwithstanding — formalne 'mimo, pomimo'
notwithstanding — formal concession
Zasady
notwithstanding + rzeczownik (przed)jako przyimek, przed rzeczownikiem lub frazą rzeczownikową, znaczy 'pomimo, mimo': Notwithstanding these concerns, the project went ahead.
rzeczownik + notwithstanding (po)notwithstanding może też stać PO rzeczowniku, którego dotyczy — typowa cecha stylu prawniczego: These objections notwithstanding, the vote proceeded.
notwithstanding that + zdanierzadszy, bardzo formalny wariant z pełnym zdaniem podrzędnym po 'that', o znaczeniu zbliżonym do although: Notwithstanding that the risks were known, they proceeded.
Kiedy używamy
- Formalny raport/dokument prawny: Notwithstanding the delay, the contract remains valid.
- Odwrócona kolejność (rzeczownik + notwithstanding): Minor errors notwithstanding, the report was approved.
- Zastępuje despite / in spite of w bardzo formalnym, oficjalnym rejestrze.
- Nie mylić z 'nonetheless/nevertheless' (przysłówki łączące zdania) — notwithstanding łączy się z rzeczownikiem, nie stoi samodzielnie między dwoma zdaniami.
Kluczowe przykłady
notwithstanding the risksnotwithstanding thisobjections notwithstandingnotwithstanding that
Przykłady
Notwithstanding the criticism, the minister refused to resign.
Pomimo krytyki minister odmówił dymisji.
The merger went ahead, shareholder concerns notwithstanding.
Fuzja doszła do skutku, mimo obaw akcjonariuszy.
Notwithstanding its small size, the company dominates the local market.
Pomimo swoich niewielkich rozmiarów firma dominuje na lokalnym rynku.
Notwithstanding that the evidence was circumstantial, the jury reached a verdict.
Mimo że dowody były poszlakowe, ława przysięgłych wydała werdykt.
insofar as / inasmuch as — formalny stopień i przyczyna
insofar as / inasmuch as — formal degree and reason
Zasady
insofar as = 'w takim zakresie, w jakim'insofar as (też pisane in so far as) ogranicza prawdziwość stwierdzenia do pewnego zakresu lub stopnia — odpowiada polskiemu 'o ile, w takim stopniu, w jakim': The plan is sound, insofar as it addresses the budget.
inasmuch as = 'jako że, w tym sensie, że'inasmuch as jest bliższe formalnemu 'because / in that' — wprowadza przyczynę lub doprecyzowanie, a nie ograniczenie zakresu: The proposal is unusual, inasmuch as it rejects the standard model.
rejestr i pozycjaoba wyrażenia są bardzo formalne (akademickie, prawnicze) i zwykle wprowadzają zdanie podrzędne w środku lub na końcu zdania głównego, oddzielone przecinkiem.
Kiedy używamy
- Ograniczenie zakresu prawdziwości: The theory is useful insofar as it explains short-term trends.
- Doprecyzowanie/przyczyna: The rule is unfair, inasmuch as it applies only to new employees.
- Formalne zastrzeżenie w argumentacji akademickiej: The results are valid insofar as the sample is representative.
- insofar as i inasmuch as bywają używane zamiennie w luźniejszym formalnym rejestrze, ale precyzyjnie: insofar as = 'w zakresie, w jakim', inasmuch as = 'ponieważ / w tym sensie, że'.
Kluczowe przykłady
insofar as itin so far asinasmuch asinsofar as possible
Przykłady
The reform is progressive, insofar as it extends benefits to part-time workers.
Reforma jest postępowa w takim zakresie, w jakim rozszerza świadczenia na pracowników niepełnoetatowych.
We will help insofar as our resources allow.
Pomożemy w takim zakresie, na jaki pozwolą nasze zasoby.
The comparison is misleading, inasmuch as the two markets operate under different regulations.
Porównanie jest mylące, jako że oba rynki działają w oparciu o różne regulacje.
The claim is questionable, inasmuch as no independent source confirms it.
Twierdzenie jest wątpliwe, ponieważ żadne niezależne źródło go nie potwierdza.
given (that) / seeing that / in that — formalna przyczyna i doprecyzowanie
given (that) / seeing that / in that — formal reason and clarification
Zasady
given (that) = 'zważywszy, że / biorąc pod uwagę, że'given, jako spójnik, wprowadza fakt uznawany za znany lub oczywisty, na którym opiera się wniosek: Given that the deadline is tomorrow, we need to hurry. Given + rzeczownik/gerund też jest możliwe: Given the circumstances, this is a good result.
seeing that / seeing as = 'skoro, jako że'bliskie znaczeniowo 'since', ale bardziej formalne i nieco starszej stylistyki — wprowadza przyczynę oczywistą dla obu stron: Seeing that you're already here, let's begin.
in that = 'w tym sensie, że' (doprecyzowanie, nie przyczyna czasowa)in that wprowadza zdanie, które WYJAŚNIA lub DOPRECYZOWUJE poprzednie stwierdzenie — nie oznacza czasu ani miejsca, mimo że wygląda jak 'in' + 'that': The two systems differ in that one is automated and the other is not.
Kiedy używamy
- Wniosek z uznanego faktu: Given that inflation is rising, wages should increase too.
- Przyczyna oczywista: Seeing that no one objected, the motion was passed.
- Doprecyzowanie różnicy/podobieństwa: The book is unusual in that it has no chapters.
- Given + rzeczownik (bez 'that'): Given her experience, she was the obvious choice for the role.
Kluczowe przykłady
given thatseeing thatseeing asin that
Przykłady
Given that the flight was delayed, we missed our connection.
Zważywszy na to, że lot był opóźniony, straciliśmy przesiadkę.
Seeing that the shop was closed, we went home empty-handed.
Skoro sklep był zamknięty, wróciliśmy do domu z pustymi rękami.
The two proposals are similar in that both cut costs by outsourcing.
Obie propozycje są podobne w tym sensie, że obie obniżają koszty poprzez outsourcing.
Given the risks involved, the board decided against the investment.
Biorąc pod uwagę związane z tym ryzyko, zarząd zdecydował się nie inwestować.