🎣 Przyimki w pytaniach
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
Przyimek na końcu pytania szczegółowego
Stranded preposition in wh-questions
Zasady
Budowawho/what/which + reszta pytania + przyimek na samym końcu: Who did you talk to? What are you looking for?
Rejestrneutralny i nieformalny — zdecydowanie najczęstszy i najbardziej naturalny wzorzec, także w starannej mowie codziennej.
Who zamiast whomw tym wzorcu podmiotem pytajnym jest zwykle 'who', nie 'whom' — Who did you talk to?, nie: Whom did you talk to? (choć to drugie jest poprawne formalnie).
Pytania pośrednieten sam szyk przenosi się do pytań osadzonych: I don't know who she's talking to.
Kiedy używamy
- Codzienna rozmowa: Who are you waiting for?
- Pytania o rzecz lub temat: What is this book about?
- Pytania z which: Which team does he play for?
- Naturalny wybór nawet w piśmie standardowym, nieformalnym e-mailu, dialogu
Kluczowe przykłady
Who...to?What...for?stranded prepositioninformal question
Przykłady
Who did you go to the concert with?
Z kim poszedłeś na koncert?
What are you so afraid of?
Czego się tak boisz?
Which company does she work for?
Dla jakiej firmy ona pracuje?
What was the meeting about?
O czym było to spotkanie?
Przyimek na początku pytania + whom/which
Fronted preposition + whom/which in questions
Zasady
Budowaprzyimek + whom (dla osób) / which (dla rzeczy) na początku pytania: To whom did you speak? On which date did it happen?
Whom obowiązkowegdy przyimek stoi bezpośrednio przed zaimkiem pytajnym, musi to być 'whom', nigdy 'who': For whom is this gift?, nie: For who is this gift?
Rejestrbardzo formalny — typowy dla pism urzędowych, przemówień, formalnych wywiadów i egzaminów; w mowie potocznej brzmi sztywno i archaicznie.
Ta sama treść, inny rejestrfronted i stranded wyrażają dokładnie to samo pytanie: To whom did you give the keys? = Who did you give the keys to? — różnica dotyczy wyłącznie stylu.
Kiedy używamy
- Formalne przemówienia i wystąpienia publiczne: To whom should we direct our thanks?
- Pisma urzędowe i prawnicze: On what grounds was the decision made?
- Formalne wywiady i egzaminy ustne: With whom did you conduct the interview?
- Precyzyjne, oficjalne sformułowanie, gdy stranded brzmiałoby zbyt swobodnie
Kluczowe przykłady
To whomFor whomOn whichfronted prepositionformal question
Przykłady
To whom did you address the complaint?
Do kogo skierowałeś skargę?
For whom was the award intended?
Dla kogo była przeznaczona nagroda?
On which floor is the manager's office?
Na którym piętrze jest biuro kierownika?
With whom did she share the news first?
Z kim najpierw podzieliła się tą wiadomością?
Cząstka czasownika złożonego w pytaniach
Phrasal verb particles in questions
Zasady
Zawsze na końcugdy 'przyimek' jest w rzeczywistości cząstką czasownika frazowego (put up with, come up with, look forward to), zostaje na końcu pytania i NIE da się go przenieść na początek.
Dlaczego brak frontingucząstka tworzy jedno znaczenie z czasownikiem (put up with = tolerować), więc oderwanie jej i przeniesienie przed zaimek pytajny niszczy sens: niepoprawnie *Up with what do you put?
Rozpoznaniejeśli zdanie zawiera czasownik złożony o znaczeniu idiomatycznym, różnym od sumy części, przyimek/cząstka jest stały (fixed) — zawsze stranded, niezależnie od rejestru.
Kontrast z przyimkiem swobodnymporównaj: What did you look at? (look + przyimek miejsca, można teoretycznie frontować: At what did you look?) vs. What did you look up? (phrasal verb 'sprawdzić w słowniku' — nie da się frontować).
Kiedy używamy
- Pytania o znaczenie idiomatyczne: What does this abbreviation stand for?
- Pytania o wymówki i uzasadnienia: What did she come up with this time?
- Pytania o tolerancję/znoszenie czegoś: How much can you put up with?
- Nawet w bardzo formalnym rejestrze cząstka phrasal verba pozostaje na końcu
Kluczowe przykłady
phrasal verbput up withcome up withfixed particlestranded only
Przykłady
What does this word stand for?
Co oznacza ten skrót?
Who is he looking after this weekend?
Kim on opiekuje się w ten weekend?
What did the team come up with in the end?
Z czym w końcu wystąpił zespół?
What are you looking forward to?
Na co się cieszysz?
Miejsce przyimka w pytaniach pośrednich
Preposition placement in indirect/embedded questions
Zasady
Stranded w mowie potocznejw nieformalnych pytaniach pośrednich przyimek zwykle zostaje na końcu całej struktury: I wonder who she's talking to. / I have no idea what he's referring to.
Fronted w stylu formalnymw formalnym piśmie, zwłaszcza akademickim i urzędowym, przyimek może stać przed zaimkiem: I would like to know to whom I should address my complaint.
Struktura zdania pośredniegoszyk wewnątrz pytania pośredniego pozostaje twierdzący (bez inwersji), a różni się jedynie miejsce przyimka: I don't know who he was talking to / to whom he was talking.
Whether/if a przyimekgdy pytanie pośrednie tworzone jest przez whether/if (bez zaimka pytajnego), przyimek trafia w naturalne miejsce zdania oznajmującego: I'm not sure what she's interested in.
Kiedy używamy
- Grzeczne pytania pośrednie w rozmowie: Could you tell me who this letter is from?
- Formalne zapytania pisemne: We would appreciate knowing on what basis the decision was reached.
- Zdania z 'I wonder', 'I have no idea', 'I'm not sure': I wonder what he was aiming at.
- Raportowanie cudzych pytań (reported questions) z zachowaniem miejsca przyimka: She asked me who I had come with.
Kluczowe przykłady
indirect questionembedded questionI wonder who...toreported question
Przykłady
I have no idea who this parcel is addressed to.
Nie mam pojęcia, do kogo jest adresowana ta paczka.
Could you tell me what this tool is used for?
Czy mógłbyś mi powiedzieć, do czego służy to narzędzie?
We are not sure on what grounds the claim was rejected.
Nie jesteśmy pewni, na jakiej podstawie roszczenie zostało odrzucone.
She asked me who I had been talking to.
Zapytała mnie, z kim rozmawiałem.
Utrwalone formalne otwarcia pytań z przyimkiem
Fixed formal question openers with prepositions
Zasady
By what means / for what reasonformalne zwroty łączące przyimek z rzeczownikiem abstrakcyjnym na początku pytania, zastępujące proste how/why: By what means was the data collected? = How was the data collected?
Under what circumstances / at what pointpytania o warunki i moment zdarzenia w stylu formalnym: Under what circumstances would you resign? At what point did the plan fail?
In what way / to what extentformalne alternatywy dla 'how' pytające o sposób lub stopień: In what way did the policy change public opinion? To what extent is the theory supported by evidence?
Brak frontingu w wersji potocznejte same pytania w mowie potocznej tracą przyimek na początku i przybierają prostszą formę: Why did the plan fail? / How much does the theory hold up?
Kiedy używamy
- Formalne wywiady, egzaminy ustne i debaty: For what reason did the committee reject the application?
- Pisma urzędowe i prawnicze: Under what circumstances can the contract be terminated?
- Akademickie pytania badawcze: To what extent does income affect life expectancy?
- Precyzyjne, oficjalne sformułowanie pytania, gdy prosta forma z how/why brzmiałaby zbyt potocznie
Kluczowe przykłady
By what meansFor what reasonUnder what circumstancesTo what extentformal question opener
Przykłady
By what means did the intruder enter the building?
W jaki sposób intruz dostał się do budynku?
For what reason was the meeting postponed?
Z jakiego powodu spotkanie zostało przełożone?
Under what circumstances would you consider resigning?
W jakich okolicznościach rozważyłbyś rezygnację?
To what extent has the situation improved since last year?
W jakim stopniu sytuacja poprawiła się od zeszłego roku?