📢 Say / tell / speak / talk
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
say i tell — dwa niezależne rdzenie, dwie niezależne gramatyki
say vs. tell — two ancient verbs, two ancient grammars
Zasady
Kiedy używamy
- tell + osoba + that-clause / rzeczownik: He told me that he was leaving. — 'me' od razu po 'told', bez 'to', bo tell zawsze 'wylicza' coś komuś
- say + (to + osoba) + that-clause / cytat: He said that he was leaving. / He said to me, 'I'm leaving.' — odbiorca jest opcjonalny i wymaga 'to'
- say wprowadza domyślnie cytaty bezpośrednie; tell wprowadza cytat tylko wtedy, gdy jest to polecenie lub stanowcza dyrektywa do konkretnej osoby
- typowy błąd polskich uczących się: He said me that... ✗ — 'say' nigdy nie ma slotu na bezpośrednie dopełnienie osobowe; poprawnie: He told me that... ✓ lub He said to me that... ✓
Kluczowe przykłady
Przykłady
She told me the meeting had been cancelled.
Powiedziała mi, że spotkanie zostało odwołane.
He said the meeting had been cancelled, but he didn't say who'd cancelled it.
Powiedział, że spotkanie zostało odwołane, ale nie powiedział, kto je odwołał.
"I'm not coming," she said to her boss, without a hint of an apology in her voice.
"Nie przyjdę" — powiedziała do swojego szefa, bez cienia przeprosin w głosie.
"Sit down and listen carefully," the officer told the frightened passengers.
"Usiądźcie i słuchajcie uważnie" — powiedział przestraszonym pasażerom funkcjonariusz.
Tell your brother I called, would you?
Powiedz swojemu bratu, że dzwoniłem, dobrze?
Nobody told her the whole story, so she pieced it together herself, one rumour at a time.
Nikt nie opowiedział jej całej historii, więc sama poskładała ją sobie z plotek, kawałek po kawałku.
tell — żywa skamielina liczenia: prawda, czas i rozróżnienie
tell — the fossil of counting, still alive in truth, time and difference
Zasady
Kiedy używamy
- tell the truth / a lie — mówić prawdę / kłamać: Always tell the truth, even when it's difficult.
- tell a story / a joke — opowiadać historię / dowcip: Grandpa loves telling stories about the war.
- tell the time — odczytywać godzinę z zegara: Can your daughter tell the time yet?
- can tell / tell apart / tell the difference — rozpoznać, odróżnić: I can't tell the twins apart; can you tell the difference between them?
- skamieniałe frazy z rdzenia liczenia: a bank teller, a fortune-teller, a telltale sign, all told
Kluczowe przykłady
Przykłady
I could tell (that) something was wrong from her voice before she'd said a single word.
Po jej głosie mogłem stwierdzić, że coś jest nie tak, zanim jeszcze zdążyła powiedzieć choć jedno słowo.
He's only five, but he can already tell the time on an old-fashioned clock face.
Ma tylko pięć lat, ale już potrafi odczytywać godzinę na tradycyjnej tarczy zegara.
The two brothers look so alike I can never tell them apart at family gatherings.
Bracia są tak podobni, że nigdy nie mogę ich rozróżnić na rodzinnych spotkaniach.
There was one telltale sign that gave the whole plan away: mud on his otherwise spotless shoes.
Był jeden zdradliwy znak, który zdradził cały plan: błoto na jego skądinąd nieskazitelnych butach.
All told, the renovation ended up costing three times the original estimate.
W sumie, licząc wszystko razem, remont skończył się kosztować trzy razy więcej niż pierwotny kosztorys.
She sat the children down and told them a bedtime story about a dragon who couldn't count past three.
Posadziła dzieci i opowiedziała im bajkę na dobranoc o smoku, który nie umiał liczyć dalej niż do trzech.
speak a talk — starożytny czasownik i średniowieczny przybysz
speak vs. talk — an ancient verb and a Middle English newcomer
Zasady
Kiedy używamy
- Umiejętność językowa (zdolność, nie konkretna rozmowa): She speaks three languages fluently.
- Formalna sytuacja/przemówienie jednokierunkowe: The president will speak at the conference tomorrow.
- Swobodna, dwukierunkowa rozmowa: We talked for hours about our childhood.
- Rozmowa telefoniczna (oba możliwe, speak bardziej formalne i oficjalne): Could I speak to the manager, please?
- living fossils zachowanego 'r': bespoke suit, company spokesperson
Kluczowe przykłady
Przykłady
He speaks four languages, including Japanese, though he rarely gets the chance to use all of them.
Mówi w czterech językach, w tym po japońsku, choć rzadko ma okazję używać ich wszystkich.
Could I speak to the manager, please? It's about the invoice from last month.
Czy mógłbym porozmawiać z kierownikiem? Chodzi o fakturę z zeszłego miesiąca.
We stayed up all night talking about our plans for the future, one cup of tea after another.
Nie spaliśmy całą noc, rozmawiając o naszych planach na przyszłość, jedna filiżanka herbaty po drugiej.
The tailor made him a bespoke suit — a word that literally preserves the 'r' English lost from 'speak' centuries ago.
Krawiec uszył mu garnitur na miarę — słowo 'bespoke' dosłownie zachowuje 'r', które angielski zgubił w czasowniku 'speak' wieki temu.
I need to talk to you about something important, but not here — somewhere quieter.
Muszę z tobą porozmawiać o czymś ważnym, ale nie tutaj — gdzieś ciszej.
The company's spokesperson refused to speak to journalists after the announcement.
Rzeczniczka firmy odmówiła rozmowy z dziennikarzami po tym ogłoszeniu.
przyimki i zwroty frazowe z czasownikami mówienia — formalna projekcja kontra nieformalna wymiana
prepositions and phrasal patterns with speech verbs — formal projection vs. informal exchange
Zasady
Kiedy używamy
- talk/speak to/with sb about sth: I spoke to my tutor about the deadline. / I talked with my sister about the wedding.
- talk sb into/out of doing sth (nigdy speak): He talked her out of quitting her job.
- speak up — mówić głośniej / zabrać głos: Could you speak up? I can't hear you from the back.
- speak out (against sth) — publicznie się sprzeciwić: More employees are speaking out against unfair pay.
- tell on sb (potoczne, głównie dziecięce) — poskarżyć na kogoś: She told on her brother for breaking the vase.
Kluczowe przykłady
Przykłady
I'll speak to the landlord about the broken heater — this can't wait until next week.
Porozmawiam z właścicielem o zepsutym grzejniku — to nie może czekać do przyszłego tygodnia.
My colleagues talked me into joining the running club, and I'm secretly glad they did.
Koledzy z pracy namówili mnie, żebym dołączył do klubu biegowego, i po cichu się z tego cieszę.
Please speak up — the people at the back of the hall can't hear a word you're saying.
Proszę mówić głośniej — osoby z tyłu sali nie słyszą ani słowa z tego, co pan mówi.
Several former employees have spoken out about the company's practices, despite the risk to their careers.
Kilku byłych pracowników publicznie skrytykowało praktyki firmy, mimo ryzyka dla własnej kariery.
He tried to talk her out of resigning, but her mind was already made up.
Próbował odwieść ją od rezygnacji, ale ona już podjęła decyzję.
Their little brother told on them the moment their parents walked through the door.
Ich młodszy brat naskarżył na nich, gdy tylko rodzice weszli przez drzwi.