📃 Przysłówki złożone (here-/there-/where-)
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
Złożenia z „here-”: hereby, herein, hereof, hereinafter
here- compounds: hereby, herein, hereof, hereinafter
Zasady
here- = 'this document/matter'hereby, herein, hereof, hereinafter, heretofore to zrośnięte formy 'here' + przyimek, w których 'here' odnosi się nie do miejsca fizycznego, lecz do NINIEJSZEGO dokumentu, umowy lub aktualnie omawianej sprawy: hereby = 'by this (document/statement)', herein = 'in this (document)'.
hereby — 'niniejszym'hereby towarzyszy czasownikowi performatywnemu (czynności dokonywanej samym wypowiedzeniem zdania) i znaczy 'przez to, niniejszym': I hereby declare the meeting open. The parties hereby agree to the following terms.
herein, hereof, hereinafter — odniesienie do dokumentuherein = 'w tym (dokumencie)', hereof = 'tego (dokumentu/paragrafu)', hereinafter = 'dalej (w tym dokumencie, zwany/a)' — służą do odsyłania czytelnika do treści tego samego tekstu bez powtarzania jego nazwy: the terms set out herein; Section 3 hereof; ABC Ltd (hereinafter 'the Company').
Kiedy używamy
- Formuła performatywna: I hereby resign from my position with immediate effect.
- Odesłanie wewnątrz dokumentu: Any breach of the conditions herein shall void the warranty.
- Odesłanie do konkretnego fragmentu: the definitions given in Clause 2 hereof.
- Wprowadzenie nazwy skróconej: This Agreement (hereinafter referred to as 'the Agreement') sets out...
- Poza kontekstem prawnym/urzędowym te formy brzmią archaicznie lub przesadnie formalnie — w zwykłym tekście lepiej użyć 'in this document', 'by this'.
Kluczowe przykłady
hereby declarehereinhereofhereinafter referred to as
Przykłady
The undersigned hereby certifies that the information provided is accurate.
Niżej podpisany niniejszym zaświadcza, że podane informacje są prawdziwe.
Nothing herein shall be construed as a waiver of either party's rights.
Żaden zapis niniejszego dokumentu nie może być interpretowany jako zrzeczenie się praw którejkolwiek ze stron.
The obligations described in Section 4 hereof remain in force after termination.
Zobowiązania opisane w Sekcji 4 niniejszego dokumentu pozostają w mocy po jego rozwiązaniu.
Global Systems Inc. (hereinafter 'the Supplier') shall deliver the goods within 30 days.
Global Systems Inc. (dalej zwana „Dostawcą”) dostarczy towar w ciągu 30 dni.
Złożenia z „there-”: thereby, therein, thereof, thereafter, thereupon
there- compounds: thereby, therein, thereof, thereafter, thereupon
Zasady
there- = 'that (thing/event just mentioned)'podobnie jak przy 'here-', 'there' w tych złożeniach nie oznacza miejsca, lecz odsyła do rzeczy, faktu lub dokumentu WCZEŚNIEJ wspomnianego w tekście — odpowiednik 'by/in/of/after THAT': thereby = 'by that means', therein = 'in that (thing)'.
thereby — skutek lub środekthereby wprowadza SKUTEK lub SPOSÓB wynikający z wcześniej opisanej czynności, blisko znaczenia 'in this way' / 'as a result': He signed the form, thereby accepting full responsibility.
therein, thereof — odniesienie do wcześniejszej treścitherein = 'w tym (dokumencie/miejscu, o którym mowa)', thereof = 'tego (rzeczy wcześniej wymienionej)': the risks therein described; the value thereof.
thereafter, thereupon — czasthereafter = 'od tamtej pory, następnie' (formalne 'after that'), thereupon = 'natychmiast po tym, wskutek tego' (formalne 'immediately after that, as a result'): She was warned; thereafter she complied. He apologized, and the matter was thereupon closed.
Kiedy używamy
- Skutek/sposób: The company reduced staff, thereby cutting costs by 20%.
- Odesłanie do wcześniej opisanej treści: the property and the rights attached thereto.
- Odesłanie ilościowe/jakościowe: the total sum and interest accrued thereof.
- Sekwencja czasowa w formalnej narracji: The license was suspended in March; thereafter, no further shipments were made.
- Natychmiastowy skutek: The board approved the merger, and shares rose sharply thereupon.
Kluczowe przykłady
therebythereinthereofthereafterthereupon
Przykłady
The tenant failed to pay rent, thereby breaching the terms of the lease.
Najemca nie zapłacił czynszu, naruszając tym samym warunki umowy najmu.
The report and the conclusions set out therein were rejected by the committee.
Raport i zawarte w nim wnioski zostały odrzucone przez komisję.
The buyer shall pay the price and any taxes payable in respect thereof.
Kupujący zapłaci cenę oraz wszelkie należne od niej podatki.
The permit expired in June; thereafter, all operations were illegal.
Pozwolenie wygasło w czerwcu; od tego momentu wszelka działalność była nielegalna.
wherein, whereupon, whereof, wherewith — rodzina „where-”
wherein, whereupon, whereof, wherewith — the where- family
Zasady
where- = 'which' (łącznik relatywny)złożenia z 'where-' pełnią funkcję zaimka względnego 'which' poprzedzonego przyimkiem i wprowadzają zdanie podrzędne opisujące wcześniej wymieniony dokument, sytuację lub przedmiot — działają jak 'in which', 'upon which', 'of which', 'with which'.
wherein — 'in which'wherein wprowadza zdanie opisujące, CO ZAWIERA lub CO SIĘ DZIEJE W obrębie wcześniej wspomnianej rzeczy: a report wherein the causes of the failure are explained. Nie mylić z whereby ('by which' — SPOSÓB) ani whereas ('while, in contrast' — KONTRAST).
whereupon — 'upon which, and then immediately'whereupon łączy dwa zdania, wskazując, że druga czynność nastąpiła NATYCHMIAST jako reakcja na pierwszą — częste w formalnej narracji: She raised her hand, whereupon the room fell silent.
whereof, wherewith — rzadkie, bardzo archaicznewhereof = 'of which' (rzadkie poza utartymi zwrotami typu 'I know whereof I speak'), wherewith = 'with which' (dziś niemal wyłącznie w rzeczowniku 'the wherewithal' = środki/zasoby potrzebne do czegoś).
Kiedy używamy
- Opis zawartości/treści: a clause wherein the parties define their respective liabilities.
- Natychmiastowy skutek narracyjny: The alarm sounded, whereupon everyone evacuated the building.
- Utarty zwrot z whereof: He speaks with authority, for he knows whereof he speaks.
- Rzeczownik wherewithal (nie sam łącznik): They lacked the wherewithal to fund the expansion.
- W praktyce, poza whereupon i whereby, reszta tej rodziny jest dziś rzadka nawet w tekstach prawnych — częściej zastępowana przez 'in which', 'of which'.
Kluczowe przykłady
whereinwhereuponwhereofthe wherewithal
Przykłady
The company issued a statement wherein it denied all the allegations.
Firma wydała oświadczenie, w którym zaprzeczyła wszystkim zarzutom.
The witness withdrew his statement, whereupon the case was dismissed.
Świadek wycofał swoje zeznanie, w wyniku czego sprawa została oddalona.
This is a subject whereof I have considerable personal experience.
To temat, w którym mam spore osobiste doświadczenie.
The charity had the mission but not the wherewithal to carry it out.
Organizacja charytatywna miała misję, ale nie miała środków, by ją zrealizować.
Wybór here-/there-/where- a proste odpowiedniki
Choosing here-/there-/where- vs plain alternatives
Zasady
here- / there- / where- jako spójny systemtrzy rodziny różnią się TYLKO tym, do czego odsyłają: here- = to, co WŁAŚNIE piszemy (ten dokument), there- = to, co WCZEŚNIEJ wspomniano (tamta rzecz/fakt), where- = łącznik względny wprowadzający zdanie opisujące wcześniej wymieniony rzeczownik (jak 'which').
rejestr: prawo, umowy, akty urzędowe, styl akademickite formy są typowe dla umów, ustaw, regulaminów, patentów i bardzo formalnej prozy — nadają tekstowi precyzję i zwięzłość, bo pozwalają uniknąć powtarzania pełnych nazw ('the terms of this Agreement' → 'the terms herein').
proste odpowiedniki w zwykłym tekściepoza kontekstem prawnym/urzędowym naturalniejsze są zwykłe przyimki + zaimek: hereby → 'by this', herein → 'in this', thereby → 'by that / this way', therein → 'in that', thereof → 'of that/it', wherein → 'in which', whereupon → 'and then, at which point'.
pułapka nadużyciaużycie tych form w mowie potocznej, e-mailu do znajomego czy zwykłym opowiadaniu brzmi sztucznie, przesadnie formalnie albo komicznie archaicznie — są narzędziem rejestru, nie ozdobnikiem stylistycznym do każdego formalnego tekstu.
Kiedy używamy
- Zamiana w umowie na prostszy język: 'the rights set out herein' → 'the rights in this agreement'.
- Rozpoznanie funkcji po rdzeniu: here- = ten dokument, there- = tamta rzecz, where- = 'który/która/które'.
- Świadome użycie dla precyzji prawnej: unikanie dwuznaczności przez odesłanie 'hereof' zamiast powtarzania nazwy dokumentu.
- Unikanie w rejestrze nieformalnym: w mailu do kolegi 'thereby' zabrzmi sztucznie — lepiej 'so' / 'that way'.
Kluczowe przykłady
herein vs in thisthereby vs that waywherein vs in whichformal register
Przykłady
The parties acknowledge and agree to the terms set forth herein.
Strony przyjmują do wiadomości i akceptują warunki określone w niniejszym dokumencie.
She lowered the price, thereby attracting more buyers.
Obniżyła cenę, przyciągając tym samym więcej kupujących.
In everyday speech, people simply say 'so' instead of 'thereby' or 'in this document' instead of 'herein'.
W mowie potocznej ludzie po prostu mówią 'so' zamiast 'thereby' albo 'in this document' zamiast 'herein'.
The clause wherein liability is limited was added at the last minute.
Klauzula, w której ograniczono odpowiedzialność, została dodana w ostatniej chwili.