🎩 Przyimki w zdaniach względnych
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
Przyimek na początku + whom/which
Fronted preposition + whom/which
Zasady
Budowaprzyimek + whom (dla osób) / which (dla rzeczy) + reszta zdania: the woman to whom I gave the book, the topic about which we spoke.
Nigdy 'that' po przyimkuprzyimka nie stawia się bezpośrednio przed 'that' — poprawnie: the topic about which, niepoprawnie: the topic about that.
Rejestrbardzo formalny — typowy dla tekstów naukowych, prawniczych, urzędowych i formalnych przemówień; w mowie potocznej brzmi sztywno.
Zdania definiujące i niedefiniującewzorzec działa w obu typach zdań względnych: bez przecinka w definiujących (the client for whom we work), z przecinkiem w niedefiniujących (my supervisor, to whom I am very grateful, retired last year).
Kiedy używamy
- Formalne pismo akademickie i naukowe: The hypothesis on which the study is based has since been questioned.
- Dokumenty prawne i urzędowe: The party to whom notice is given must respond within 14 days.
- Formalne przemówienia i pisma oficjalne: The committee members, without whom this project would not exist, deserve special thanks.
- Precyzyjne wskazanie relacji, gdy pominięcie przyimka groziłoby niejasnością
Kluczowe przykłady
to whomabout whichfor whomfronted prepositionformal relative clause
Przykłady
She is the colleague with whom I share an office.
To koleżanka, z którą dzielę biuro.
The issue about which they disagreed was never resolved.
Kwestia, o którą się spierali, nigdy nie została rozwiązana.
This is the university at which he studied law.
To ten uniwersytet, na którym studiował prawo.
The board, to whom the report was addressed, rejected the proposal.
Zarząd, do którego skierowano raport, odrzucił propozycję.
Przyimek pozostawiony na końcu zdania
Stranded preposition at the end
Zasady
Budowawho/that/which/zero + reszta zdania + przyimek na samym końcu: the woman who I gave the book to, the topic we talked about.
Rejestrneutralny i nieformalny — zdecydowanie najczęstszy wzorzec w mowie potocznej i piśmie nieformalnym; naturalny nawet w starannej codziennej angielszczyźnie.
Zaimek zerowy w zdaniach definiującychgdy zaimek pełni funkcję dopełnienia, można go całkowicie pominąć: the topic we talked about (bez that/which) — bardzo częste w mówionym języku.
Ta sama treść, inny rejestrstranded i fronted to dwa sposoby wyrażenia dokładnie tej samej relacji: the man who I spoke to = the man to whom I spoke — różni je wyłącznie styl, nie znaczenie.
Kiedy używamy
- Codzienna rozmowa i nieformalna korespondencja: That's the guy I told you about.
- Zdania z zaimkiem zerowym dla płynności wypowiedzi: Here's the form you need to sign before you're taken off the list.
- Kontekst, w którym fronted preposition brzmiałoby przesadnie formalnie: She's the friend I used to live with.
- Zdania z phrasal verbs, gdzie przyimek jest częścią czasownika złożonego i nie da się go z naturalnością przenieść na początek: the plan we came up with (nie: the plan up which we came)
Kluczowe przykłady
preposition strandingzero relative pronouninformal registerwho...to
Przykłady
That's the house I grew up in.
To dom, w którym dorastałem.
She's the person I was talking about.
To ta osoba, o której mówiłem.
The job I applied for was already filled.
Praca, o którą się ubiegałem, była już obsadzona.
This is exactly the outcome we were hoping for.
To dokładnie ten wynik, na który liczyliśmy.
whom a who jako zaimek dopełnieniowy
whom vs. who as object pronoun
Zasady
whom = forma dopełnieniowa whowhom odnosi się do osoby pełniącej funkcję dopełnienia (nie podmiotu) zdania względnego — analogicznie do him/her wobec he/she.
Obowiązkowe po przyimku na początkugdy przyimek stoi bezpośrednio przed zaimkiem, MUSI to być whom, nigdy who: to whom, with whom, for whom — nie: to who.
Opcjonalne bez przyimka z przodugdy przyimek jest na końcu zdania (stranded) albo go nie ma, 'whom' jest opcjonalne i coraz rzadsze — współcześnie naturalniejsze i częstsze jest 'who' lub zaimek zerowy: the man who I met / the man I met, rzadziej the man whom I met.
whomever w wolnych zdaniach względnychta sama zależność dotyczy whoever/whomever: whomever jest dopełnieniem WEWNĄTRZ zdania względnego, a nie głównego czasownika — Give the prize to whoever deserves it (whoever jest podmiotem 'deserves', więc NIE whomever, mimo że stoi po 'to').
Kiedy używamy
- Bardzo formalny styl pisany, gdy dopełnienie zdania względnego odnosi się do osoby: The professor whom I admire most retired last year.
- Obowiązkowo po przyimku fronted: the client with whom we negotiated.
- Unikanie 'whom' w mowie potocznej na rzecz 'who' lub zera: the person (who) I called didn't answer.
- Rozróżnianie whoever/whomever przez analizę funkcji zaimka w zdaniu podrzędnym, nie w zdaniu głównym
Kluczowe przykłady
whomwhowhomeverobject pronounformal vs informal
Przykłady
The witness whom the lawyer questioned changed her story.
Świadek, którego prawnik przesłuchał, zmieniła zeznania.
To whom should I address this letter?
Do kogo mam zaadresować ten list?
I don't remember the name of the man who I met at the conference.
Nie pamiętam nazwiska mężczyzny, którego poznałem na konferencji.
The prize will go to whoever submits the best design, regardless of experience.
Nagroda trafi do tego, kto zgłosi najlepszy projekt, niezależnie od doświadczenia.
Utrwalone formalne wzorce z which
Fixed formal patterns with which
Zasady
the way in which / the extent to whichutrwalone akademickie zwroty łączące rzeczownik abstrakcyjny z przyimkiem + which: the way in which the results were interpreted, the extent to which the policy succeeded.
in which case / at which pointłączniki zdań w stylu formalnym, odpowiadające 'and in that case' / 'and at that moment': The flight may be delayed, in which case we will inform passengers.
wherebyformalny spójnik względny znaczący 'by which/through which', typowy dla definicji systemów i procedur: a scheme whereby employees can buy shares at a discount.
the reason for which / the manner in whichformalne alternatywy dla prostszych 'why' i 'how', częste w piśmie akademickim i prawniczym: the reason for which she resigned was never made public.
Kiedy używamy
- Pisanie akademickie przy opisie metodologii lub wyników: The extent to which the two variables are correlated remains unclear.
- Dokumenty formalne łączące kolejne zdania bez powtarzania rzeczownika: The contract may be terminated early, in which case a penalty applies.
- Definiowanie systemów, procedur i mechanizmów: They proposed a system whereby waste is automatically sorted for recycling.
- Formalne wyjaśnienia przyczyny lub sposobu: The manner in which the announcement was made caused widespread criticism.
Kluczowe przykłady
the way in whichin which casewherebythe extent to whichformal linking
Przykłady
The committee changed the way in which applications are assessed.
Komisja zmieniła sposób, w jaki oceniane są wnioski.
The meeting might run late, in which case dinner will be postponed.
Spotkanie może się przeciągnąć, w takim wypadku kolacja zostanie przełożona.
The city introduced a scheme whereby residents can report faults online.
Miasto wprowadziło system, dzięki któremu mieszkańcy mogą zgłaszać usterki online.
The extent to which climate change affects migration is still being studied.
Stopień, w jakim zmiany klimatu wpływają na migrację, wciąż jest badany.