🪃 Odniesienie w zdaniach względnych
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
which odnoszące się do całego zdania (zdanie względne zdaniowe)
which referring to a whole clause (sentential relative clause)
Zasady
Odniesienie do całej myśliwhich może odnosić się nie do pojedynczego rzeczownika, lecz do całej poprzedzającej treści zdania — komentuje ją lub podaje jej skutek: He forgot her birthday, which annoyed her a lot.
Zawsze przecinek, zawsze nieograniczająceTa konstrukcja zawsze stoi po przecinku i jest zdaniem nieograniczającym (dodatkowy komentarz) — nigdy nie identyfikuje rzeczownika, więc nigdy nie można jej pominąć bez straty sensu.
Nigdy 'that'W tej funkcji zaimka nie da się zastąpić przez 'that' — that nie może odnosić się do całego zdania, tylko do konkretnego rzeczownika: NIE: He forgot her birthday, that annoyed her.
Typowe czasowniki komentującePo which często pojawiają się czasowniki oceny/skutku: annoy, surprise, mean, suggest, explain, prove, worry — czasami też which is why / which makes sense.
Kiedy używamy
- Dodanie komentarza lub oceny do całej wcześniejszej sytuacji: She passed the exam, which surprised everyone.
- Wskazanie skutku wynikającego z całego zdania głównego: The flight was cancelled, which meant we had to stay overnight.
- Podsumowanie przyczyny czegoś w formalnym lub narracyjnym stylu: Prices have risen sharply, which has hit low-income families hardest.
- Odróżnienie od zwykłego which odnoszącego się tylko do ostatniego rzeczownika: I borrowed her car, which broke down. (auto się zepsuło) vs I borrowed her car, which annoyed her. (cała sytuacja ją zirytowała)
Kluczowe przykłady
which annoyedwhich surprisedwhich meantwhich is why
Przykłady
He forgot her birthday, which annoyed her a lot.
Zapomniał o jej urodzinach, co bardzo ją zirytowało.
She passed the exam, which surprised everyone.
Zdała egzamin, co wszystkich zaskoczyło.
The flight was cancelled, which meant we had to stay overnight.
Lot odwołano, co oznaczało, że musieliśmy zostać na noc.
Prices have risen sharply, which has hit low-income families hardest.
Ceny gwałtownie wzrosły, co najmocniej uderzyło w rodziny o niskich dochodach.
kwantyfikator + of which / of whom
quantifier + of which / of whom
Zasady
Budowaprzecinek + kwantyfikator (some/many/most/none/both/several/each/a number) + of which (rzeczy) / of whom (ludzie) + reszta zdania: She has three sisters, two of whom live abroad.
which dla rzeczy, whom dla ludziof which stosujemy, gdy wcześniejszy rzeczownik oznacza rzeczy/pojęcia (books, plans, cities), of whom — gdy oznacza ludzi (sisters, candidates, guests).
Odniesienie do liczby mnogiejkonstrukcja zawsze odnosi się do rzeczownika w liczbie mnogiej wymienionego wcześniej — kwantyfikator wybiera jego część lub całość: dozens of books, many of which...
Rejestr formalnytypowe dla pisma formalnego i akademickiego jako sposób na uniknięcie dwóch osobnych zdań: The committee interviewed twelve candidates. None of the candidates were suitable. → The committee interviewed twelve candidates, none of whom were suitable.
Kiedy używamy
- Precyzyjne określenie liczby/części grupy bez powtarzania rzeczownika: He owns dozens of books, many of which he has never read.
- Formalne pismo i raporty: The team includes several experts, most of whom have PhDs.
- Zdania z 'none' — pamiętaj, że w tej konstrukcji czasownik często występuje w liczbie mnogiej: The committee interviewed twelve candidates, none of whom were suitable.
- Kontrast z prostym wyliczeniem: zamiast 'She has three sisters. Two of them live abroad.' formalniej: She has three sisters, two of whom live abroad.
Kluczowe przykłady
two of whommany of whichnone of whommost of which
Przykłady
She has three sisters, two of whom live abroad.
Ma trzy siostry, z których dwie mieszkają za granicą.
He owns dozens of books, many of which he has never read.
Ma dziesiątki książek, z których wielu nigdy nie przeczytał.
The committee interviewed twelve candidates, none of whom were suitable.
Komisja przesłuchała dwunastu kandydatów, z których żaden się nie nadawał.
The team includes several experts, most of whom have PhDs.
Zespół obejmuje kilku ekspertów, z których większość ma doktoraty.
liczebnik porządkowy / stopień najwyższy + of which / of whom
ordinal / superlative + of which / of whom
Zasady
Budowaprzecinek + the + liczebnik porządkowy lub przymiotnik w stopniu najwyższym + of which/of whom + reszta zdania: She has three children, the youngest of whom is still at school.
Funkcjawskazuje jeden konkretny element spośród wcześniej wymienionej grupy — porządkuje go w kolejności (the first, the last) lub cechą skrajną (the biggest, the best, the eldest).
which/whom jak wyżejwybór which (rzeczy) vs whom (ludzie) rządzi się tą samą zasadą co przy zwykłym kwantyfikatorze — the largest of which dla rzeczy, the eldest of whom dla ludzi.
Rejestrformalne, typowe dla opisów, biografii i tekstów akademickich — pozwala uniknąć zdania 'Of these, the X is/was...' jako osobnego zdania.
Kiedy używamy
- Wskazanie skrajnego elementu grupy osób: She has three children, the youngest of whom is still at school.
- Wskazanie skrajnego elementu grupy rzeczy: The museum has five wings, the largest of which houses modern art.
- Uporządkowanie chronologiczne lub logiczne: They proposed three plans, the first of which was rejected immediately.
- Podkreślenie osiągnięcia w opisie dorobku: He wrote several novels, the best of which won a major award.
Kluczowe przykłady
the youngest of whomthe largest of whichthe first of whichthe best of which
Przykłady
She has three children, the youngest of whom is still at school.
Ma troje dzieci, z których najmłodsze wciąż chodzi do szkoły.
The museum has five wings, the largest of which houses modern art.
Muzeum ma pięć skrzydeł, z których największe mieści sztukę nowoczesną.
They proposed three plans, the first of which was rejected immediately.
Zaproponowali trzy plany, z których pierwszy natychmiast odrzucono.
He wrote several novels, the best of which won a major award.
Napisał kilka powieści, z których najlepsza zdobyła ważną nagrodę.
typowe błędy i zasady interpunkcji
common errors and punctuation rules
Zasady
Nigdy 'that' w tych konstrukcjachani przy odniesieniu do całego zdania, ani po kwantyfikatorze/liczebniku z 'of' nie można użyć 'that' — poprawnie tylko which/whom: NIE: some of that, NIE: the best of that.
Przecinek jest obowiązkowypominięcie przecinka przed which/kwantyfikatorem to częsty błąd — bez przecinka zdanie brzmi jak niepoprawnie skonstruowane zdanie ograniczające: He was late, which annoyed his boss. (NIE: He was late which annoyed his boss.)
which dla rzeczy, whom (nie who) po 'of' dla ludzipo przyimku 'of' zawsze whom, nigdy who, gdy chodzi o ludzi: some of whom (NIE: some of who); analogicznie do zasady 'to whom' w zdaniach z przyimkiem na początku.
Nie mylić z 'what'nominalne zdanie względne z 'what' (= the thing that) nie może pełnić tej funkcji odniesienia do grupy lub całego zdania — what wprowadza własne zdanie rzeczownikowe, nie komentarz do poprzedniego: NIE: He was late, what annoyed his boss.
Kiedy używamy
- Poprawianie typowego błędu ucznia: He was late, that annoyed his boss. → He was late, which annoyed his boss.
- Poprawianie braku przecinka: She invited ten guests, some of whom couldn't come. (NIE: guests some of whom)
- Poprawianie who zamiast whom po 'of': the candidates, several of whom (NIE: several of who) applied online.
- Rozpoznawanie, kiedy nie stosować tej konstrukcji wcale — jeśli można jednoznacznie wskazać pojedynczy rzeczownik, zwykłe which/who wystarczy bez kwantyfikatora.
Kluczowe przykłady
not 'that'comma before whichof whom not of whonot 'what'
Przykłady
He was late, which annoyed his boss.
Spóźnił się, co zirytowało jego szefa.
She invited ten guests, some of whom couldn't come.
Zaprosiła dziesięciu gości, z których część nie mogła przyjść.
The company hired five interns, several of whom stayed on permanently.
Firma zatrudniła pięciu stażystów, z których kilku zostało na stałe.
The report was released late, which caused considerable frustration.
Raport opublikowano z opóźnieniem, co wywołało spore rozgoryczenie.