🪝 Bierna czasowników złożonych
Wybierz element z listy, żeby zobaczyć zasady, kiedy się go używa, i przykłady.
Uzupełniasz lukę poprawną odpowiedzią — ta sama zasada oceny pisowni co przy słówkach (drobne literówki są tolerowane).
Strona bierna czasowników przyimkowych (look after, deal with, pay for)
Passive of prepositional verbs (look after, deal with, pay for)
Zasady
Budowadopełnienie czasownika przyimkowego staje się podmiotem zdania biernego, a sam przyimek NIE znika i zostaje BEZPOŚREDNIO po czasowniku posiłkowym be + III forma: look after the baby → the baby is looked after; deal with the problem → the problem was dealt with
Jeden czasownik przechodniczasownik + przyimek działają razem jak jeden czasownik przechodni (mają jedno dopełnienie) — dlatego pasywizacja przebiega tak samo jak przy zwykłym czasowniku przechodnim, tylko forma orzeczenia to be + III forma + przyimek
Sprawca (by)jeśli podajemy wykonawcę czynności, 'by + wykonawca' stoi na samym końcu, PO przyimku czasownika: The children are looked after by a qualified nanny.
Kiedy używamy
- Gdy chcemy podkreślić dopełnienie czasownika przyimkowego, a nie jego wykonawcę — typowe w opisach, sprawozdaniach i formalnych relacjach ('The matter is being dealt with.')
- Gdy wykonawca jest nieznany, nieistotny lub oczywisty z kontekstu i wolimy go pominąć
- W odpowiedziach na skargi i w komunikacji biznesowej: 'Your complaint has been looked into.'
Kluczowe przykłady
look after → be looked afterdeal with → be dealt withpay for → be paid forlook intoattend to
Przykłady
The baby is looked after by her grandmother every morning.
Dzieckiem opiekuje się jej babcia każdego ranka.
This problem has already been dealt with.
Ten problem został już rozwiązany.
All the drinks were paid for by the company.
Za wszystkie napoje zapłaciła firma.
Your complaint is being looked into at the moment.
Twoja skarga jest właśnie badana.
Strona bierna rozdzielnych czasowników frazowych (turn off, throw away, call off)
Passive of separable phrasal verbs (turn off, throw away, call off)
Zasady
Budowadopełnienie staje się podmiotem, a cząstka (particle) zostaje razem z czasownikiem, tuż po be + III forma: turn off the lights → the lights were turned off; call off the meeting → the meeting was called off
Cząstka nigdy nie wraca przed bemimo że w formie czynnej cząstka może stać przed lub po dopełnieniu (turn the lights off / turn off the lights), w stronie biernej ZAWSZE stoi po imiesłowie, nigdy przed be: poprawnie 'the lights were turned off', niepoprawnie 'the lights off were turned'
Nierozdzielne czasowniki przechodnieczasowniki, których w formie czynnej NIE można rozdzielić dopełnieniem (np. come across, run into, look after — w znaczeniu przechodnim), pasywizuje się dokładnie tak samo: come across an old photo → an old photo was come across (rzadkie, zwykle unika się przez parafrazę)
Kiedy używamy
- Instrukcje, ogłoszenia i procedury, gdzie ważna jest czynność, a nie wykonawca: 'The event has been called off due to bad weather.'
- Wiadomości i nagłówki prasowe: 'The flight was delayed and later cancelled.'
- Opisy stanu po wykonaniu czynności: 'The rubbish has been thrown away already.'
Kluczowe przykłady
turn off → be turned offthrow away → be thrown awaycall off → be called offput offcancel out
Przykłady
The lights were turned off before everyone left the office.
Światła zostały wyłączone, zanim wszyscy wyszli z biura.
The meeting was called off at the last minute.
Spotkanie zostało odwołane w ostatniej chwili.
All the old furniture has been thrown away.
Wszystkie stare meble zostały wyrzucone.
The trip was put off until next month.
Wycieczkę odłożono do przyszłego miesiąca.
Czasowniki frazowe, których nie da się pasywizować
Phrasal verbs that cannot be passivized
Zasady
Brak dopełnienia = brak strony biernejczasowniki frazowe nieprzechodnie (bez dopełnienia) NIE mają formy biernej, ponieważ nie ma nic, co mogłoby stać się podmiotem: break down, turn up, go off, show up, take off (o samolocie) — nie istnieje 'was broken down' w znaczeniu 'zepsuł się'
Ta sama forma, inne znaczenieniektóre czasowniki wyglądają identycznie w formie przechodniej i nieprzechodniej, ale tylko znaczenie przechodnie da się pasywizować: 'break down the door' (przechodnie, ma pasywę: the door was broken down) vs. 'the car broke down' (nieprzechodnie, brak pasywy)
Czasowniki stanowe i wzajemneczasowniki frazowe opisujące stan lub wzajemną relację bez wyraźnego 'obiektu poddanego czynności' zwykle też unikają strony biernej, nawet jeśli formalnie mają dopełnienie: get on with somebody, hang out with friends
Kiedy używamy
- Rozpoznawanie, kiedy czasownik frazowy jest przechodni (ma dopełnienie → można pasywizować) a kiedy nieprzechodni (brak dopełnienia → strona bierna niemożliwa)
- Unikanie typowego błędu uczących się: próby tworzenia 'was broken down' zamiast poprawnego 'broke down' w znaczeniu awarii
- Parafrazowanie zamiast wymuszonej strony biernej, gdy czasownik jest nieprzechodni: zamiast szukać pasywy, zmienia się całą konstrukcję zdania
Kluczowe przykłady
break down (nieprzechodnie)turn upgo offshow uptake off
Przykłady
The car broke down on the motorway. (NOT: the car was broken down)
Samochód zepsuł się na autostradzie.
She turned up late again, as usual.
Znowu spóźniła się, jak zwykle.
The alarm went off in the middle of the night.
Alarm włączył się w środku nocy.
The door was broken down by the firefighters. (przechodnie, tu pasywa jest możliwa)
Drzwi zostały wyważone przez strażaków.
Strona bierna czasowników trójczłonowych (look forward to, put up with, catch up on)
Passive of three-word (phrasal-prepositional) verbs
Zasady
Budowaoba elementy (particle + przyimek) zostają razem, w tej samej kolejności, bezpośrednio po be + III forma: look forward to the event → the event is looked forward to; put up with the noise → the noise was put up with
Kolejność się nie zmieniaparticle zawsze stoi przed przyimkiem, tak jak w formie czynnej — nie da się ich zamienić miejscami ani rozdzielić dopełnieniem, które teraz jest już podmiotem
Ograniczona naturalnośćczęść trójczłonowych czasowników brzmi w stronie biernej nienaturalnie lub bardzo formalnie (np. 'be caught up on') — w mowie potocznej często zastępuje się je parafrazą, ale w piśmie formalnym pasywa jest w pełni akceptowalna i częsta
Kiedy używamy
- Formalne zaproszenia i komunikaty: 'The results are eagerly looked forward to.'
- Skargi i opisy trudnych sytuacji, gdzie wykonawca (osoba znosząca coś) jest oczywisty z kontekstu: 'Such behaviour should not be put up with.'
- Raporty i podsumowania, gdzie temat sprawy jest ważniejszy niż kto go realizuje: 'All outstanding issues have been caught up on.'
Kluczowe przykłady
look forward toput up withcatch up onlook down ondo away with
Przykłady
The concert is being looked forward to by fans all over the country.
Fani w całym kraju z niecierpliwością czekają na ten koncert.
Such rude behaviour should never be put up with.
Takie niegrzeczne zachowanie nigdy nie powinno być tolerowane.
All the missed lessons have been caught up on.
Wszystkie opuszczone lekcje zostały nadrobione.
Old, unfair rules like this one should be done away with.
Stare, niesprawiedliwe zasady jak ta powinny zostać zniesione.
Rejestr i styl: kiedy używać strony biernej czasowników wieloczłonowych
Register and style: when to use the passive of multi-word verbs
Zasady
Rejestr formalny i dziennikarskistrona bierna czasowników złożonych jest szczególnie częsta w wiadomościach, raportach i piśmie formalnym, gdzie liczy się fakt/sytuacja, a nie wykonawca: 'The suspect was picked up by police near the station.'
Unikanie niezgrabnych konstrukcjiniektóre pasywne formy czasowników wieloczłonowych brzmią sztucznie (np. 'the problem was gone into'); w takich razach rodzimi użytkownicy często wybierają parafrazę z rzeczownikiem odczasownikowym lub inny czasownik zamiast wymuszonej strony biernej
Kontrast z prostą stroną biernągdy istnieje prostszy, jednowyrazowy synonim czasownika złożonego (look after = care for, put off = postpone), w stylu formalnym często wybiera się właśnie synonim zamiast strony biernej czasownika frazowego — obie opcje są poprawne, różnią się tylko rejestrem
Kiedy używamy
- Wybór między stroną bierną czasownika złożonego a jego jednowyrazowym synonimem w zależności od rejestru tekstu (formalny raport vs. rozmowa)
- Rozpoznawanie w tekstach dziennikarskich i urzędowych, dlaczego autor użył strony biernej czasownika wieloczłonowego zamiast strony czynnej
- Świadome unikanie nienaturalnie brzmiących pasywnych form rzadziej używanych czasowników złożonych
Kluczowe przykłady
registerformal vs informal passiveparaphrase instead of passivenews style
Przykłady
The missing hikers were finally tracked down by mountain rescue.
Zaginionych turystów w końcu odnaleziono dzięki górskiemu pogotowiu ratunkowemu.
The proposal was gone over in great detail during the meeting.
Propozycja została szczegółowo omówiona podczas spotkania.
The issue is being followed up on by our support team.
Sprawą zajmuje się teraz nasz zespół wsparcia.
The old policy was done away with last year.
Starą politykę zniesiono w zeszłym roku.